Het Zwolse Bos is een bos voor wie van rust houdt. Je kunt hier eindeloos dwalen door ruisende naaldbossen, waarin de grove den domineert. Dit is een van de weinige bomen die redelijk groeit op de arme zandgronden hier. Op de wat rijkere gronden groeien vooral douglas, spar, lariks en beuk. De Tonnenberg onderbreekt het boslandschap; een golvend heideterrein met schitterende uitzichten vanaf de 40 meter hoge top.
Eeuwenlang werd de heide in stand gehouden dankzij schapenhouderij. Grote kuddes schapen vormden een cruciale schakel in het agrarische systeem van die tijd. Ze leverden niet alleen wol, vlees en melk, maar vooral mest, onmisbaar voor het bemesten van de arme zandgronden. Halverwege de 20e eeuw veranderde dit systeem drastisch met de komst van kunstmest. De traditionele schapenhouderij verdween daardoor langzaam uit het landschap.
De heide in dit gebied, toen bekend als de Heerderheide, kwam uiteindelijk in bezit van de gemeente. Het terrein werd aanvankelijk gebruikt voor waterwinning, herinnerd door de voormalige waterwinlocatie ‘Het Kret’. Later werd bebossing gezien als een manier om de ‘woeste gronden’ economisch rendabel te maken. In 1911 legde de gemeente Zwolle daarom ‘het Zwolse Bos’ aan, met als doel houtproductie. Vanaf de jaren 60 kwam recreatie op en probeerde gemeente Zwolle het een recreatiebos te maken. Dit liep echter niet en een aantal jaar later werd het overgedragen aan Staatsbosbeheer.
De Tonnenberg is een van de weinige overgebleven heiderestanten in het Zwolse Bos die de grootschalige bebossing van de vorige eeuw heeft doorstaan. Tegenwoordig wordt dit stukje heide dan ook met zorg beheerd, want heide is van groot belang voor de biodiversiteit en de variatie in het landschap.
Op de Tonnenberg groeit niet alleen de bekende struikheide, maar ook kraaiheide. Ondanks de naam is kraaiheide geen echte heidesoort, maar een altijd groene dwergstruik. In de bossen en op de heidevelden van de Noord-Veluwe kan deze plant soms grote, tapijtachtige vlakken vormen.
Behalve zwijnen kan de oplettende bezoeker meer dieren in het bos tegenkomen. Een ontmoeting met een ree of haas is ook goed mogelijk. Vogels vinden natuurlijk ook hun weg en kunnen de boomleeuwerik, zwarte specht, bonte vliegenvanger en roodborsttapuit worden waargenomen.
Het beheer van heide vergt meer inspanning dan vaak wordt gedacht. Zonder beheer raakt de heide langzaam overwoekerd door grassen en opschietende bomen en verandert het gebied uiteindelijk in bos. Om de heide open en gezond te houden wordt het gebied eens per zeven jaar gemaaid. Jonge boompjes, zoals berken en dennen, worden tijdens beheerdagen door vrijwilligers handmatig verwijderd. Daarnaast wordt de heide plaatselijk geplagd of gemaaid, zodat jonge heide en andere planten een kans krijgen. Zo zorgen we ervoor dat de heide haar waarde voor plant- en diersoorten behoudt én dat bezoekers blijven genieten van dit unieke open landschap op de Veluwe
Ook een gezond en gevarieerd bos vereist actief beheer, met ruimte voor natuurontwikkeling, recreatiemogelijkheden én houtoogst. Om dit goed te organiseren, is het Zwolse Bos verdeeld in vier werkblokken. Elk werkblok komt eens per vier jaar aan de beurt voor inspectie en beheer. Tijdens deze ronde kijken we per bosvak of er een dunning of kleine verjongingskap nodig is. Bomen die geoogst worden, zijn gemarkeerd met een oranje stip. Dit selecteren noemen we blessen. Door bepaalde bomen te verwijderen krijgen andere bomen meer ruimte om uit te groeien. We kijken ook naar de biodiversiteit: een bos met een mix van boomsoorten en leeftijden is beter bestand tegen ziekten, plagen en de gevolgen van klimaatverandering en heeft een rijkere dierenwereld.
Het Zwolse Bos ligt aan de noordoostkant van de Veluwe, ten zuiden van Zwolle, langs de A50 in de driehoek Heerde-Wezep-Wapenveld.
Bereikbaarheid
Je is een parkeerplaats aan de Palenweg in Heerde (kruising Kamperweg, tegenover de inrit van zwemvijver Heerderstrand).
Geopend
Het grootste deel van het Zwolse Bos is het gehele jaar toegankelijk. Kijk voor de toegangsregels op de borden bij de ingang van de gebieden.
Fysieke beperking
Het gebied is door terreinomstandigheden beperkt toegankelijk voor mensen met een fysieke beperking.
Honden
In het grooste deel van het Zwolse Bos mogen honden los, maar wel onder appèl. Dat betekent: de hond loopt op het pad, binnen een geringe afstand van de eigenaar en reageert direct op commando’s. Zo blijft een hond in het zicht, veroorzaakt geen schade aan de natuur en wild, schrikt geen mensen of andere honden af en brengt zichzelf niet in gevaar.
In de omgeving van de Tonnenberg moet de hond aan de lijn tussen 15 maart en 15 juli. Kijk voor de toegangsregels op de borden bij de ingang van de gebieden.
Wandelen
Wandelroute Tonnenberg (4,8 km) gaat door het oudste deel van het Zwolse Bos. Heuvelachtige heidevelden en sierlijke eiken- en berkenlanen wisselen elkaar hier af.
