De Castenrayse Vennen, plaatselijk ook wel 'de Pès' genoemd, is een van de vele ‘natte natuurparels’ in Limburg. In tegenstelling tot wat de naam doet vermoeden is het geen vennengebied maar een laaggelegen moerasgebied met zeldzaam en waardevol broekbos.
Het gebied ontstond na de laatste ijstijd in het dal van de Lollebeek en de Diepe Leng. Ruim 11.000 jaar geleden smolt de ijskap en sleet het smeltende water dalen uit. De beken voerden zand en leem aan. In de beekdalen bleven leem laagjes achter die geen water doorlieten. Zo kon in de bovenloop van verschillende beken, waaronder die van de Lollebeek, het water niet meer wegstromen. In deze beekdalen begonnen riet, zegge, wilgen en elzen te groeien. Door het afsterven van deze planten ontstond na verloop van tijd een veenlaag. Eind negentiende en begin twintigste eeuw is veel van dit veen in de Castenrayse Vennen afgegraven voor de turfwinning. Hierdoor ontstonden zeer natte laagten, de zogenaamde petgaten. In deze laagtes ontwikkelde zich een moerasbos.
Het Castenrayse Broek, dat voornamelijk uit graslanden bestaat, ligt zo’n 2,5 kilometer ten westen van de Castenrayse Vennen. Het is een langgerekt gebied dat voorheen midden tussen de heidevelden lag. Hier ontsprong ooit de Lollebeek, die werd gevoed door kwelwater en door voedselarm water dat vanuit de hoger gelegen heidevelden en stuifzandruggen van de Schadijker Bossen en de Bree Heide afstroomde. Deze wateraanvoer verminderde door beregening en waterwinning. Tijdens de ruilverkaveling in de jaren '60 en '70 van vorige eeuw werd vanuit Griendtsveen de Grenssloot gegraven naar de bron van de Lollebeek. Nu wordt de beek gevoed wordt door Maaswater dat via de Peelkanalen naar Griendtsveen stroomt.
Sinds de jaren ’70 werd het gebied steeds droger. Het grondwater daalde en de grondwaterkwaliteit ging achteruit. Om dit te herstellen, werd de Lollebeek verlegd. De beek loopt nu om de ‘kom’ van de vennen heen. Hiermee wordt het 'gebiedseigen' regen- en kwelwater, belangrijk voor het moerasbos, vastgehouden en stroomt het 'gebiedsvreemde' (Maas)water er omheen. Ook is de beek ondieper gemaakt, meandert hij meer en zijn flauwe oevers aangebracht. Door deze verlenging en natuurlijke loop zijn geen stuwen meer nodig en zwemmen vissen weer vrij door de Lollebeek. Met kades is het waterpeil voor het moerasbos verhoogd zonder dat dit overlast geeft voor de omgeving. Het gebied is klimaatbestendig ingericht zodat dat in droge periodes water wordt vastgehouden en in natte tijden water wordt opgevangen. Het Schaatsven is uitgediept en de oevers zijn opgeknapt en landgoed de Gortmeule is door een strook nieuwe natuur verbonden met de Castenrayse Vennen.
De Castenrayse Vennen zijn een veengebied met zeldzaam en waardevol broekbos (moerasbos). Hier groeien en bloeien slangenwortel, waterviolier en koningsvaren. In het gebied leven ook vele insecten, amfibieën en vogels, waaronder de viervleklibel, pad en ijsvogel. En heel misschien laat de dodaar (kleine fuutsoort) zich even zien. De vissoorten die er voorkomen, zijn onder meer het bermpje en de blankvoorn.
De Castenrayse Vennen liggen ongeveer 5 kilometer ten zuidoosten van Venlo.
Het gebied is 70 hectare groot.
Het Bergerbos is het hele jaar toegankelijk op wegen en paden tussen zonsopgang en zonsondergang. Kijk voor de toegangsregels op de borden bij de ingang van het gebied.
Honden aan de lijn zijn welkom.
Via een halfverhard wandelpad (340 m) is het eiland toegankelijk voor mensen met een rolstoel. Op het eiland kunnen bezoekers terecht om even uit te rusten, te genieten van de natuur of om vanachter het vogelkijkscherm ongestoord de watervogels te observeren.
Er is een Staatsbosbeheer wandelroute van 3 km (Laarzenroute, gele markering) in de Castenrayse Vennen. En er zijn struinroutes met stapstenen of kleine paadjes door het moeras.
