De geschiedenis van de Oostvaardersplassen is bijzonder. Toen in 1968 de Flevopolder was drooggemalen, bleef dit natte deel ongebruikt. De natuur greep haar kans en er ontstond een moeras met plassen, rietvelden en wilgenbossen. Het rietmoeras werd in korte tijd een verblijfplaats voor vele, vaak bijzondere vogelsoorten. Als broedgebied, schuilgebied of om voedsel te zoeken.
De Oostvaardersplassen is samen met de Marker Wadden, de Lepelaarplassen en het Markermeer in 2018 uitgeroepen tot Nationaal Park Nieuw Land, het jongste nationaal park van Nederland. Het is een belangrijke halte op de vogeltrekroute tussen het hoge noorden en Afrika.
Het gebied dat we nu Oostvaardersplassen noemen bestaat uit een kern waar de natuur voorop staat, de ‘oude’ Oostvaardersplassen noordelijk van de spoorlijn. Daaromheen ligt een schil met bossen en halfopen boslandschap waar naast natuur vooral beleving en toegankelijkheid voorop staan. Wout Neutel (voormalig provinciehoofd Flevoland van Staatsbosbeheer) vertelt er over in deze video:
De Oostvaardersplassen zijn een internationaal bekend vogelparadijs. De dijken rond het gebied zijn echte ‘vogelboulevards’. Bijna de helft van de Noordwest-Europese populatie grauwe ganzen komt naar de Oostvaardersplassen om te ruien. Sommige blijven om te broeden. Het is ook een van de belangrijkste broedgebieden voor lepelaars in West-Europa en het thuis van een van de grootste aalscholverkolonies. De Oostvaardersplassen is ook rijk aan roofvogels. Vrijwel nergens kunnen op één dag zoveel soorten worden gezien. En in 2006 hadden de Oostvaardersplassen een primeur: voor het eerst in lange tijd broedde er een zeearend in ons land.
Kenmerkend voor de Oostvaardersplassen – naast de vele vogels - zijn de grote grazers. De kuddes edelherten, konikpaarden en heckrunderen zijn niet te missen op een wandeling door de vlaktes. Ze spelen een sleutelrol in de dynamiek van het gebied. Heckrunderen houden grazend het grasland in de Oostvaardersplassen open. De konikpaarden grazen het halfdroge landschap open, en de edelherten houden het struikgewas in toom.
De natuurlijke rijkdom geeft een bijzondere verantwoordelijkheid voor het beheer. Vooral voor de 31 vogelsoorten die internationaal van belang zijn. Daarom bekijken we steeds of het beheer nog wel passend is voor het gebied.
De Provincie Flevoland is sinds 2016 verantwoordelijk voor het beleid van de Oostvaardersplassen, Staatsbosbeheer voert het beheer uit. In 2018 is door de provincie een nieuw beleid vastgesteld voor het gebied, gebaseerd op de adviezen van de commissie van Geel. Hierin staan vogels centraal. Dat betekent dat we de komende jaren stap voor stap het gebied onder handen nemen en ook dat we het aantal grote grazers terug gaan brengen. Dit om ervoor te zorgen dat de Oostvaardersplassen verder kan groeien als rijk vogelgebied, waar ook de mens kan genieten van de ruige natuur.
De gemaakte keuzes zijn vertaald in een Managementplan en leggen de basis voor de toekomst en de landschappen van dit bijzondere vogelgebied. Zie ook de folder Oostvaardersplassen, beheren voor biodiversiteit, landschap en beleving.
De komende jaren werken we aan een afwisselend en gevarieerd landschap in de Oostvaardersplassen. De soortenrijkdom aan planten, bodemleven, vogels en andere dieren (de biodiversiteit) krijgen hierdoor een impuls. Daarnaast krijgt de bezoeker de komende jaren nog meer mogelijkheden om dit natuurgebied te ervaren. De ontwikkelingen in het Oostvaardersplassengebied sluit naadloos aan op de inrichting van Nationaal Park Nieuw Land. Hiervoor werkt Staatsbosbeheer samen met provincie en andere partners.
In het nieuwe beheerplan voor de Oostvaardersplassen is het doel om een halfopen landschap te creëren, met naast open water en grasland voldoende riet, struwelen en ruigtes om de Natura 2000-doelen te borgen en de biodiversiteit te verhogen. Uitgangspunt is het behouden en verbeteren van het leefgebied van 31 vogelsoorten die afhankelijk zijn van het uitgestrekte wetland. Daarom werken we aan de ‘reset’ van het moeras in de Oostvaardersplassen, zodat er een groter, vitaler rietmoeras ontstaat als broed- en foerageergebied voor een groot aantal moerasvogels. Ook maken we onder meer stukken van het grasland in het gebied natter en investeren we in meer beschutting. Om de landschappelijke variatie te realiseren, sturen we op de aantallen grazers in het gebied en breiden we de mogelijkheden voor bezoekers uit om de natuur te ervaren. Deze en andere opgaven voor het natuurgebied zijn vertaald in projecten om de natuurwaarden en de belevingsmogelijkheden verder te verbeteren. Bekijk alle lopende projecten.
