Werk in uitvoering
De Schraallanden langs de Meije in de gemeente Woerden maken deel uit van het Natura 2000-gebied Nieuwkoopse Plassen en de Haeck. Het totale natuurgebied is 80 hectare groot. In het gebied ligt 23 hectare Natura 2000-reservaat. Dit reservaat is een van de laatste grote stukken schraalgrasland van West-Nederland. Je vindt er veenmosrietlanden en de bijzondere blauwgraslanden die hun naam danken aan zeldzame planten die hier groeien en het grasland een blauwe kleur geven.
De Schraallanden langs de Meije (Utrechtse Venen, UT).
2022 - 2026 (afgerond)
2e kwartaal 2025 - start uitvoering werkzaamheden natuurherstel
vanaf 10 september 2026 - start (jaarlijkse) inundatie van het Natura 2000-deel van de Schraallanden langs de Meije, duur: circa twee weken
september 2026 - afronding van de laatste restpunten door inrichtingsaannemer De Vries Stolwijk; hiermee is het natuurherstelproject Schraallanden langs de Meije afgerond
De kwaliteit van deze graslandtypen gaat in rap tempo achteruit en het oppervlakte van de internationaal beschermde blauwgraslanden neemt af. Dit is vooral te wijten aan vermesting, verzuring en verdroging. Om dit te verminderen en de botanische kwaliteiten beter te beschermen is natuurherstel nodig. Dit doen we door de omliggende, voormalige landbouwgrond in te richten als natuurlijke bufferzone zodat het waterpeil omhoog kan worden gezet in de bufferzone. Hierdoor stroomt minder water uit het reservaat weg naar de lager gelegen bufferzone.
De bufferzone is begrensd als Natuurnetwerk Nederland en wordt ingericht als moeras, schraalland en kruidenrijk grasland. Voor het beheer van de bufferzone zoeken we samenwerking met lokale agrariërs. Ook is er een nieuwe waterverbinding gemaakt met voedselarmer en basenrijk water uit de Nieuwkoopse Plassen. Dit maakt het mogelijk om de graslanden in het Natura 2000-reservaat tijdelijk onder water te zetten om verzuring te verminderen. Het perspectief voor de toekomst is dan ook een klimaatbestendige buffer voor een stabiel ecosysteem dat in samenhang met de Nieuwkoopse Plassen functioneert. En, met een groter oppervlakte van schraalland en moeras met alle planten en insecten die daarbij horen.
Sinds donderdag 10 september 2026 inundeert Staatsbosbeheer het Schraalland langs de Meije. Deze maatregel is mogelijk geworden na alle inrichtingsmaatregelen die in 2025 zijn uitgevoerd. De inundatie was door de droge zomer uitgesteld naar dit moment. Tijdens deze maatregel, die ongeveer twee tot drie weken duurt, wordt water uit de Nieuwkoopse Plassen ingelaten en op het maaiveld van het schraalland gezet. Dit gebeurt via het inlaatpunt langs de Meije in het Natura 2000-gebied.
Door het gebied tijdelijk te voorzien van voedselarm, mineraalrijk water wordt verzuring van de bodem tegengegaan. Dit draagt bij aan betere omstandigheden voor zeldzame blauwgrasland met soorten als Spaanse ruiter, klokjesgentiaan en blonde zegge, die afhankelijk zijn van dit waardevolle natuurgebied. Deze inundatie vindt vanaf nu jaarlijks plaats.
Tijdens de inundatie wordt het waterpeil tijdelijk verhoogd met 10 cm water. Het gaat om een beperkte verhoging die zorgvuldig wordt gemonitord. Na ongeveer twee weken laten we het waterpeil geleidelijk weer terugzakken naar het normale niveau. Ook wordt de waterkwaliteit voor en na inundatie opgenomen om het effect op de waterhuishouding te meten. Bezoekers zien in deze periode waarschijnlijk meer water in het gebied dan normaal; dit hoort bij het natuurbeheer. De inundatie heeft geen gevolgen voor de omliggende gebieden.
In 2022 is een inrichtingsplan opgesteld op basis van onderzoek naar de bodemgesteldheid, de (grond)waterstanden en -kwaliteit: het voorlopig ontwerp. Dit is met omwonenden en omliggende agrariërs besproken. Ook heeft een bestemmingswijziging plaatsgevonden om voormalige landbouwgrond (18 hectare) in te richten als bufferzone en om te zetten naar bestemming ‘natuur’. Het wijzigingsplan is op 24 januari 2023 vastgesteld en op 9 februari 2023 is de nota van zienswijzen gepubliceerd. Er is een beroep aangetekend. Hierdoor schort het ingaan van het besluit op tot de Raad van State een beslissing neemt over het beroep. Dit kan 12 maanden duren. De gemeente Woerden pakt het verdere verloop van het beroep op en stemt dit met de provincie en Staatsbosbeheer af. Meer informatie hierover kunt u vinden op de website van de gemeente. Intussen gaan Staatsbosbeheer en provincie Utrecht door met het uitvoeren van aanvullende onderzoeken.
Het ontwerp wordt besproken met omwonenden, pachters en aanliggende agrariërs om eventuele zorgen en wensen mee te nemen. De verwachting is dat er in augustus 2023 een gedetailleerder ontwerp ligt, op basis van het aangepaste voorlopig ontwerp en de input vanuit de omgeving.
Samen met Natuurmonumenten en het Hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlanden (HDSR) realiseert Staatsbosbeheer een schoonwaterverbinding tussen de Nieuwkoopse Plassen voor de aanvoer van schoon water naar de Schraallanden langs de Meije. Van dit project is Natuurmonumenten de trekker en draagt HDSR zorg voor de uitvoering. Om de verbinding van het water efficiënt in te zetten wordt dit aangepast met de inrichting van de bufferzone rondom de schraallanden. De uitvoering vindt plaats in januari en februari 2024. De werkzaamheden zijn uitgevoerd in het natuurgebied en gaven beperkte hinder op de Meije. Het werk is inmiddels gerealiseerd en maakt de jaarlijkse inundatie van het schraalland mogelijk.
In dit project werkt Staatsbosbeheer nauw samen met de provincie Utrecht.Het Hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlanden, gemeente Woerden en Natuurmonumenten denken mee over de maatregelen. Staatsbosbeheer en provincie Utrecht hechten grote waarde aan goede afstemming met omwonenden en de aanliggende agrariërs. Staatsbosbeheer wil graag blijven samenwerken met de lokale agrariërs. We zijn samen een verschralingspilot aan het voorbereiden op de natuurpercelen buiten het Natura 2000-gebied. De resterende restpunten na inrichting zijn uitgevoerd door inrichtingsaannemer De Vries Stolwijk, die de werkzaamheden begin september 2026 heeft afgerond.
Bij nieuwe ontwikkelingen versturen we een nieuwsbrief. Wilt u de nieuwsbrief ontvangen? Dan kunt u zich aanmelden bij m.valk@staatsbosbeheer.nl.
