Nieuws
Het nadeel van werken als boswachter is dat je in je vrije tijd eigenlijk nooit meer normaal door een bos kan wandelen. Waar voor het merendeel van de mensen het bos een heerlijke plek is om te ontspannen zien de meeste boswachters overal tekenen van bosbouw. Een rode stip op een boom, het reliëf van oude oogstpaden, een opgesnoeide toekomstboom, of een dode staande stam waar de takken vanaf gezaagd zijn. Het is de handtekening van de bosbouwer. Maar wat komt er eigenlijk allemaal kijken bij het “bouwen” van een bos, en gaat zoiets dan niet gewoon vanzelf?
Op een zonnige dag in het vroege voorjaar zoek ik mijn collega’s van Binnenwerk op in het veld. Binnenwerk is een onderdeel van de Rijksoverheid dat sinds 2016 structurele en duurzame banen creëert voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt (doelgroepindicatie).
Onder begeleiding van Joris, een bosbouwer in hart en nieren, zijn ze druk bezig met het planten van boompjes. Met een grondboor worden er gaten geboord waar vervolgens boompjes van ongeveer 1,50 meter lengte in geplant worden. “We planten hier een mix van eik, berk, linde, esdoorn en tamme kastanje,” vertelt Joris. Ondertussen geeft hij aanwijzingen aan een van de jongens van Binnenwerk: “Plant die kastanjes maar mooi langs de rand, dan kunnen de mensen daar later met hun kinderen kastanjes zoeken tijdens hun wandeling!”.
Het perceel waar nu gewerkt wordt is een stuk waar al sinds de jaren ’80 bos staat. Maar door een boomziekte zijn we een heel groot deel van dit bos verloren. Zo’n 4 jaar geleden is het grootste deel van het perceel opnieuw ingeplant met kleine boompjes. “Hiervan is zo’n 75% goed de eerste paar jaar doorgekomen, we zijn nu bezig met de inboet van de 25% die het niet heeft gered,” legt Joris uit. Inboet is zo’n typische vakterm die je tegenkomt in de bosbouw, het is het vervangen van beplanting die dood is gegaan door droogte, doordat ze overgroeid zijn geraakt met bijvoorbeeld braamstruiken of doordat ze zijn opgevreten door reeën.
“Je mag de linde in de wikkels zetten en de eiken in de kokers.” De aanwijzingen die Joris aan Binnenwerk geeft gaan over het aanbrengen van de plantbescherming. Want omdat we in dit gebied veel reeën hebben is het wel nodig om de jonge bomen te beschermen, een ree knabbelt namelijk erg graag aan de jonge knoppen en sappige scheuten van zo’n boompje. “Berk lusten ze niet zo graag, die hoeft niet in de bescherming. Maar eik en linde is een ware delicatesse voor ze!” De materialen die gebruikt worden om de jonge bomen te beschermen zijn nieuw, ze zijn gemaakt van een biologisch afbreekbaar mengsel van aardappelzetmeel. Zo krijgt de boom de kans om hoog genoeg te groeien zodat de reeën in ieder geval niet meer bij de bovenste takken komen, en tegen die tijd is de plantbescherming opgelost.
Door samen te werken met een ervaren bosbouwer leert de groep van Binnenwerk de kneepjes van het vak. Hoe precies het planten eigenlijk komt, het belang van het maaien van de ondergroei zodat de bomen niet overwoekerd worden. Maar ook het vormsnoeien is een belangrijk onderdeel wat Joris ze leert. Ze kijken ook goed naar alle boompjes die al eerder geplant zijn en snoeien ze her en der bij zodat ze mooi recht omhoog groeien. “Houtproductie is hier niet direct de eerste doelstelling. We willen de komende generaties zelf de keuze geven wat ze doen met het bos. De mogelijkheid om hier hout van goede kwaliteit uit te halen bieden we op deze manier,” legt Joris uit terwijl we bij zijn busje staan, op de zijkant prijkt een sticker met de ludieke slogan “No Foresters, No Wood”.
Het vak van de bosbouwer is fascinerend. Van het planten tot de jeugdverzorging, het bepalen van de toekomstbomen en het coördineren van een houtoogst. Een cyclus die het hele jaar doorgaat, elk jaar weer opnieuw. Een bosbouwer kijkt altijd naar de toekomst, generaties verder, en drukt door het uitvoeren van de verschillende werkzaamheden langzaam maar zeker zijn eigen stempel op ons landschap. En hoewel iedere bosbouwer zijn eigen voorkeuren heeft werken we allemaal naar eenzelfde doel toe, een gevarieerd, robuust en klimaatbestendig bos. Zodat wij, maar vooral onze kinderen samen met onze kleinkinderen en achterkleinkinderen later nog altijd kastanjes kunnen zoeken in onze bossen.
