De komst van tienduizenden grauwe ganzen heeft de ontwikkeling van de Oostvaardersplassen ingezet. Deze ganzen - toen nog zeldzaam in Nederland - kwamen direct na de inpoldering af op het rietmoeras, om hier in alle rust ruien. Tegelijkertijd graasden zij het riet af, waardoor het moeras niet volledig dichtgroeide. Dankzij de ganzen is de Oostvaardersplassen een afwisselend gebied dat ruimte biedt aan allerlei andere planten en dieren.
De Oostvaardersplassen is van groot (inter)nationaal belang voor vogels op doortrek. Tienduizenden zilverplevieren, goudplevieren, spreeuwen, kieviten en allerlei soorten steltlopers doen het gebied aan op hun jaarlijks trek tussen hun broedgebied en hun overwinteringsgebied. Ook overwinteren er in de Oostvaardersplassen elk jaar vele tienduizenden brandganzen en kolganzen. Voor ruiende grauwe ganzen is het een van de belangrijkste gebieden in Noordwest-Europa.
Periodiek zijn er vogeltellingen om na te gaan welke vogels in het gebied leven en hoe de vogelstand zich ontwikkelt. Kijk bij Links en downloads voor alle rapporten.
Oostvaardersplassen is één van de Nederlandse Natura2000-gebieden. In het aanwijzingsbesluit staan maar liefst 31 soorten broed- en trekvogels die in Europa beschermd zijn en waarvoor de Oostvaardersplassen van (internationaal) belang is. Het zijn vooral vogels die in het moeras of de grote wateren leven.