Werk in uitvoering
Een van de onderdelen van het ontwikkelingsperspectief Diemerscheg is de pilot 'nat klimaatbos'. We gaan onderzoeken wat het verhogen van het waterpeil betekent voor de natuur, bodemdaling en recreatie in het bos. De pilot wordt uitgevoerd op twee kleine percelen in het oostelijke deel van het Diemerbos.
Diemerbos, ook wel Gemeenschapspolder genaamd, een natuur- en recreatiegebied tussen Diemen, Amsterdam-Zuidoost en Weesp (NH).
De Diemerscheg ligt aan de oostkant van Amsterdam en loopt van het Flevopark in Amsterdam, via Diemen naar Weesp en de Vechtstreek. Deze groene zone wordt doorsneden door spoorlijnen, rijkswegen en kanalen. Daartussen liggen waardevolle natuur- en recreatiegebieden. De gemeenten Amsterdam, Diemen, Gooise meren, Waterschap Amstel, Gooi en Vecht, recreatieschap Groengebied Amstelland en Staatsbosbeheer hebben een zogeheten ontwikkelingsperspectief voor de Diemerscheg opgesteld. Hiermee willen we samen de verschillende uitdagingen en kansen in het gebied aanpakken.
Een onderdeel van de plannen is de pilot 'nat klimaatbos'. In deze pilot gaan we onderzoeken wat het verhogen van het waterpeil betekent voor de natuur, bodemdaling en recreatie in het bos. De pilot wordt uitgevoerd op twee kleine percelen in het oostelijke deel van het Diemerbos. De ambitie is de kenmerkende kwaliteit van het Diemerbos uit te bouwen tot een groter en natter broekbos-ecosysteem in de Diemerscheg. Dit is vergelijkbaar met de vochtige bossen rondom het Naardermeer. In hoofdstuk 4.4. van het ontwikkelingsperspectief lees je meer hierover.
Doordat het waterpeil in de gemeenschapspolder in het verleden is verlaagd, daalt de bodem. De veenbodem breekt af (oxideert) en hierbij komt er veel CO2 vrij. Tijdens de pilot wordt het waterpeil met enkele centimeters verhoogd. Hierdoor vermindert of stagneert naar verwachting de bodemdaling. Bovendien gaat het de uitstoot van CO2 tegen. Op de (veel) langere termijn kan het verdwenen laagveen weer langzaam opbouwen.
De pilot betreft niet alleen bos, maar ook open water, veenrestanten en gras- en rietland. Op twee plekken gaan we onderzoeken wat de effecten zijn van waterpeilverhoging. Naast het tegengaan van bodemdaling en het lokaal tegengaan van CO2 uitstoot, heeft het ook andere voordelen. Bijvoorbeeld de functie als waterbuffer, in perioden van veel neerslag of meer verkoeling tijdens hete dagen.
Het is zeker niet de bedoeling dat het pilotgebied permanent onder water staat, maar het wordt wel een stuk natter. In de winter zal het onderzoeksgebied behoorlijk drassig zijn, in de zomerperiode iets droger. Die vernatting kan van invloed zijn op de aanwezige recreatieve voorzieningen, denk aan struin- en wandelpaden. Mogelijk moeten die worden aangepast of herzien. Een kritische beschouwing hiervan is onderdeel van de pilot. Tijdens de pilot wordt met bezoekers van het gebied hierover nagedacht.
De pilot onderzoekt onder andere of een uitbreiding van een nat klimaatbos haalbaar is, wat de effecten op beheerkosten zijn en hoe logische vervolgstappen er uit zien. Staatsbosbeheer is trekker van de pilot. Samen met de gebiedspartners als gemeenten en recreatie- en waterschap zijn keuzes gemaakt over locatie, gewenste maatregelen en effectbepaling.
Voor deze pilot zijn twee deelgebieden geselecteerd in de Diemerscheg. Hierbij is rekening gehouden met bodem, kwaliteit van het landschap, bos en natuur en waterpeil. En ook met aspecten als verschillende soorten natuur, ruimtelijke ordening en eigendomssituatie.
Bekijk de kaart met deelgebieden en de toelichting op keuze van de twee locaties zoals deze door de projectgroep zijn voorgelegd aan de bestuurders. Let op: het bovenste deelgebied (ook wel het bos van Betlem genaamd) is voor deze pilot afgevallen. Op korte termijn komt op deze website ook het definitieve ontwerp beschikbaar.
De gewenste maatregelen binnen de pilot zijn voorbereid met de samenwerkingspartners. Het gaat dan vooral om het plaatsen van stuwen en pompen voor gebied 1 en 2, zodat in de zomermaanden extra water uit het Amsterdam-Rijnkanaal naar het gebied kan worden ingelaten. Hiervoor is het ook gewenst enkele dicht gegroeide sloten weer open te graven. Op enkele plekken moeten er bomen worden verwijderd, zodat hier een sloot met berm kan worden gemaakt die de aanwezige sloten met elkaar verbindt. Fiets- en ruiterpaden zijn vooralsnog buiten de pilotgebieden gehouden om te voorkomen dat ze te nat en onbruikbaar worden. Om te voorkomen dat het water ongecontroleerd wegstroomt, verhogen we op enkele plaatsen wel de laagste delen.
We meten en volgen diverse ontwikkelingen in de twee pilotlocaties. Zo worden al een aantal jaren de grondwaterstanden gemeten en kunnen we dus goed volgen hoe de stand gaat veranderen als de inrichtingsmaatregelen uitgevoerd zijn. Ook gaan we na de inrichting de waterkwaliteit nog op een extra punt meten, om te kunnen onderzoeken of het water dat uit de pilotlocaties komt van kwaliteit verandert. Er zijn nulmetingen gedaan op het gebied van flora, vegetatie en vegetatiestructuur en groepen fauna. Al deze aspecten worden blijvend gemonitord de komende jaren. Omdat bossen en andere natuur zich langzaam ontwikkelen is de verwachting dat we qua veranderingen in de natuur de eerste jaren geen grote verschillen gaan zien. Wel kunenn we via de diverse metingen zien hoe de onderliggende processen veranderen.
Voor de mogelijke recreatieve functies van een nat klimaatbos gaan we graag in gesprek met de omgeving. Dat starten we na de uitvoeringsfase op. Hoe beleven en ervaren bezoekers de natuur- en recreatiegebieden in de Diemerscheg nu? Wat is er nodig als er in de toekomst een groter nat klimaatbos in de Gemeenschapspolder zou komen (zoals benoemd in de ambitie van de stuurgroep, in het Ontwikkelingsperspectief)? We willen hier diverse gebiedspartners en de omgeving bij betrekken. Hoe we deze vragen gaan stellen wordt nog nader uitgewerkt.
Het samenwerkingsverband bestaat uit Waterschap Amstel, Gooi en Vecht, gemeenten Amsterdam, Diemen, Gooise Meren, Recreatieschap Groengebied Amstelland en Staatsbosbeheer. De pilot wordt financieel mogelijk gemaakt door de Groene Uitweg, de Regeling specifieke uitkering Uitvoeringsprogramma Natuur van de provincie Noord-Holland (revitalisering bossen), de Stuurgroep Diemerscheg en de Europese Unie - NextGeneration EU.
