Werk in uitvoering

Werken aan een natter Dwingelderveld

  • 09 januari 2026
  • Leestijd 2 minuten

In het Dwingelderveld worden de komende maanden sloten en greppels gedempt om het gebied weer natter te maken. Het natuurgebied staat bekend als het grootste aaneengesloten natte heidegebied van West-Europa. Toch is het er grote delen van het jaar te droog, en dat zet de natuur onder druk. Heide verdroogt, vennen vallen droog en soorten die hier thuishoren verdwijnen. Door het water langer vast te houden, blijft het karakteristieke Drentse landschap van natte heide behouden voor toekomstige generaties.

Waarom zijn deze werkzaamheden nodig?

Het dempen van sloten en greppels draagt ertoe bij dat het oorspronkelijke watersysteem in en rondom het Dwingelderveld wordt hersteld, waardoor het natuurgebied weer goed gaat werken. Regenwater wordt langer vastgehouden in het gebied en het water voedt het dieper liggende grondwater. Dit is belangrijk om de verdroging van zandgronden binnen Drenthe tegen te gaan. Door het systeem te herstellen, wordt de natuur robuuster en kan het beter tegen een stootje. Het kan dan bijvoorbeeld beter de gevolgen van verdroging door klimaatverandering opvangen en is meer bestand tegen de huidige te hoge stikstofneerslag.

Het Dwingelderveld is een Natura-2000 gebied. Het betekent dat hier zo’n zeldzame natuur te vinden is, dat Europa het heeft opgenomen in een Europees netwerk van de allerbelangrijkste natuurgebieden. Overal in Europa gaat de biodiversiteit (soortenrijkdom) snel achteruit. Plant- en diersoorten worden met uitsterven bedreigd.

Voor gebieden als het Dwingelderveld wordt het van internationaal belang gezien dat het behouden blijft voor de toekomst. Om daarvoor te zorgen is het heel belangrijk dat het Dwingelderveld zijn natte karakter weer terug krijgt. Daarnaast is het Dwingelderveld een typisch Drents landschap. Door het gebied weer natter te maken, zorgen we dat de uitgestrekte natte heide, de vennen en de karakteristieke bosjes behouden blijven. Zo blijft dit beeld van Drenthe ook voor toekomstige generaties zichtbaar en beleefbaar.

Hoe komt het dat het nu te droog is in het Dwingelderveld?

Dat komt door menselijke ingrepen en ook wordt het gebied steeds droger als gevolg van klimaatverandering.

In Drenthe is grootschalig ontwaterd. Voor de landbouw, maar ook voor de bossen die zijn aangelegd op het Dwingelderveld. Omdat de bomen die geplant werden voor de houtoogst niet gebaat waren bij hoge grondwaterstanden én omdat er regelmatig zware machines doorheen moesten om de bomen te oogsten, werden er sloten gegraven. Deze sloten hebben inmiddels geen functie meer. Door de sloten te dempen zorgen we ervoor dat regenwater de grond in zakt en geleidelijk naar de omliggende beekdalen afstroomt.

Door klimaatverandering verandert het weer en zijn er steeds vaker langere periodes van droogte. Het Dwingelderveld is een nat heidegebied waar veenmos en andere vochtminnende planten groeien. De dieren die er voorkomen, hebben ook specifiek die natte omstandigheden nodig. Het systeem kan dus alleen goed functioneren bij een hoge waterstand. Door de sloten te dempen kunnen droge periodes beter overbrugd worden. Ook is het gebied dan beter bestand tegen toenemende stikstofneerslag. Bijvoorbeeld: veenmos houdt van nature veel CO2 vast. Maar wanneer veenmos verdroogt, zorgt dit juist voor extra stikstofuitstoot.

Wat ga ik merken van de maatregel?

Het dempen van sloten en greppels heeft, vanzelfsprekend, effect op het omliggende gebied. Staatsbosbeheer vindt het belangrijk dat mensen in de toekomst kunnen blijven genieten van het Dwingelderveld. Het gebied waar de maatregelen plaatsvinden, blijft toegankelijk voor recreanten. Over een belangrijk fietspad als het Commissaris Cramerpad zul je ook na de maatregelen droog kunnen blijven fietsen.

Op een aantal plekken gaan we wandelpaden verhogen. Dat doen we niet overal. Het kan zo zijn dat in een natte wintermaand een wandelpad af en toe onder water staat.

Op één locatie liep een wandelpad dwars door een ven heen. Dit pad zal nu verdwijnen. Wandelaars worden op deze plek omgeleid. Het betekent concreet vanaf januari een aanpassing in een wandelknooppunt, de Zuiderkluftroute en het Drenthepad. Op één locatie doorsnijdt een wandelpad een ven. Dit pad zal nu verdwijnen. Wandelaars worden op deze plek omgeleid. Het betekent concreet vanaf januari een aanpassing in een wandelknooppunt, de Zuiderkluftroute en het Drenthepad.

Tijdens de werkzaamheden kun je enige hinder ondervinden. Wij proberen de overlast zoveel mogelijk te beperken.

Gaat er nog meer gebeuren om het gebied natter te maken?

De komende jaren worden stapsgewijs sloten en greppels gedempt. Met het dempen van de sloten en greppels zijn de meeste grote natuurherstelmaatregelen in het Dwingelderveld wel gebeurd. Daarna is het van belang dat er vanuit de omgeving ook geen water meer wordt onttrokken aan het natuurgebied.

Samenwerking

De maatregel wordt uitgevoerd in het kader van N2000 natuurherstel door Staatsbosbeheer in nauwe samenwerking met Provincie Drenthe en Prolander. Het draagt ertoe bij dat we de natuurdoelstellingen die vanuit Europa voor het gebied gelden, kunnen halen. Meer achtergrondinformatie vind je op de website zuidwest.drenthe.nl.

In het Dwingelderveld groeien veenmos en andere vochtminnende planten. Kraanvogels voelen zich thuis in natte heidelandschappen; het herstel vergroot de kans op broeden.
Contact
Boswachter Jojanneke Drijver
Jojanneke Drijver Boswachter
Meer over dit onderwerp