Overwinteren als insect
De insecten die je nu al ziet rondvliegen, hebben iets bijzonders gemeen: ze overwinteren als volwassen dier. De meeste insecten komen de winter door als eitje of als larve, maar sommige soorten kiezen een andere strategie. Zij brengen de koude maanden door als imago, een volledig ontwikkeld insect.
Een mooi voorbeeld is de citroenvlinder. Deze vlinder overwintert verscholen in struiken en dichte graspollen. Zodra de dagen langer worden en de temperatuur stijgt, komt hij voorzichtig tevoorschijn uit zijn winterverblijf. Na maanden van winterrust is zo’n vlinder behoorlijk verzwakt. Het eerste wat hij dan moet doen, is voedsel zoeken. Dat vindt hij bij vroegbloeiende bomen en struiken, zoals wilgen. Die wilgen in het landschap zijn in het vroege voorjaar dus al van grote waarde.
De koninginnen ontwaken
Ook de hommels die je nu ziet, zijn niet zomaar hommels. Het zijn koninginnen: bevruchte vrouwtjes die de winter hebben overleefd. Ze brengen de koude maanden vaak door in een oud muizenhol of een composthoop.
Nu kruipen ze weer tevoorschijn en gaan ze op zoek naar nectar en stuifmeel van voorjaarsbloeiers, zoals krokussen en wilgen. Dat hebben ze hard nodig om weer op krachten te komen. Het zijn echte overlevers én harde werkers. Want zodra ze voldoende energie hebben, begint hun belangrijkste taak: een geschikte plek vinden voor een nest.
Werken, werken en nog eens werken
Voor zowel de citroenvlinder als de hommelkoningin is dit een drukke periode. De citroenvlinder gaat op zoek naar een partner, paart en zet haar eitjes af. Daarna zit haar taak erop en sterft ze.
De hommelkoningin heeft een nog intensiever programma. Zij zoekt een geschikt ‘paleis’ voor haar nieuwe kolonie, legt daar haar eieren en broedt die zelf uit. Zodra de eerste werksters verschijnen, nemen zij het zware werk over: voedsel verzamelen, het nest uitbreiden en de larven verzorgen. De koningin kan zich dan volledig richten op het leggen van eitjes.
Later in het seizoen komen uit die eitjes niet alleen werksters voort, maar ook darren (mannetjes) en nieuwe koninginnen. Die nieuwe koninginnen paren, waarna de oude koningin en de mannetjes sterven. Alleen de jonge, bevruchte koninginnen overleven de winter en beginnen het volgende voorjaar opnieuw.
Een drukke tijd in de natuur
Niet alleen insecten zijn nu volop bezig. In de hele natuur komt de voortplanting op gang. Vogels zingen uit volle borst en bakenen hun territorium af. Tijdens een wandeling hoor je het overal om je heen. Reeën krijgen hun jongen en ook de eerste jonge hazen worden geboren. In het hele dierenrijk is het een drukte van belang.
Juist daarom is dit ook een kwetsbare periode. Veel dieren hebben rust, ruimte en veiligheid nodig om hun jongen groot te brengen. Niet voor niets roepen natuurorganisaties in deze periode samen op:
Bescherm de jonkies.
Rust en ruimte voor nieuw leven
In onze natuurgebieden gelden het hele jaar regels, maar in deze periode zijn ze extra belangrijk. Als boswachter zie ik hoe snel dieren schrikken als ze onverwacht worden opgeschrikt.
Blijf daarom op de paden. Houd je hond aangelijnd waar dat moet, en ook op losloopplekken zoveel mogelijk onder appel en bij je in de buurt. En neem altijd je afval weer mee naar huis, zodat dieren niet verstrikt raken of plastic binnenkrijgen.
Want terwijl wij genieten van de eerste warme dagen van het jaar, begint voor veel dieren nu het belangrijkste seizoen. Wie goed om zich heen kijkt, ziet overal nieuw leven. Laten we deze jonkies beschermen en ze de ruimte geven om groot te worden. Help je mee?
