Blauwe kikkers en zonnende slangen

Leven zowel onder de grond als onder water

Maandenlang hebben kikkers, padden, hagedissen, salamanders en slangen de winter doorgebracht op beschutte plekken. Amfibieën overwinteren vaak ingegraven in de bodem van poelen, waar het water niet bevriest. Reptielen zoeken juist droge, vorstvrije plekken op: oude muizenholen, stapels hout of diepe heidestruiken. Nu de temperatuur stijgt en de dagen langer worden, komt alles in beweging.

Het Drentsche Aa-gebied: water als levensader

Het Drentsche Aa-gebied is met zijn kronkelende beken, natte graslanden en poelen een paradijs voor amfibieën. Al vroeg in het voorjaar laten bruine kikkers en gewone padden zich horen. Ze trekken massaal naar hun voortplantingswater, soms dezelfde poel waar ze zelf ooit uit zijn gekropen.

Een bijzondere voorjaarsgast is de heikikker. De mannetjes kleuren in een korte periode opvallend blauw, een spectaculair gezicht! Toen ik er voor het eerst 1 zag, dacht ik dat ik een bril nodig had! Een blauwe kikker in Nederland, hoe bijzonder is dat!?

Onder water speelt zich nog een ander verhaal af. De kamsalamander, een beschermde soort, ontwaakt en trekt naar grotere poelen met voldoende waterplanten. Hij doet het goed in een schoon en gevarieerd watersysteem — en dat is precies waar de Drentsche Aa om bekendstaat.

Om te zorgen dat het leefgebied van deze soorten behouden en versterkt wordt, heeft Staatsbosbeheer in opdracht van de provincie Drenthe en het ministerie van LVVN meer poelen laten aanleggen. In het project groenblauwe dooradering verbinden we op die manier leefgebieden aan elkaar, wat het voor soorten mogelijk maakt om te kunnen migreren.

Op de hei: zon, stilte en schubben

Waar water en natte bodems domineren in het beekdal, regeert op de heide het zonlicht. Hier zijn het vooral de reptielen die het voorjaar aankondigen. Op de eerste warme dagen kun je ze zien liggen! Ze maken zich plat en breed om zoveel mogelijk zonlicht op te vangen. De levendbarende hagedis is zo’n typische heidesoort. Ze warmt zich snel op en is vaak al vroeg in het seizoen actief.
Ook slangen ontwaken. De adder, onze enige giftige slang, leeft op rustige heidevelden en veengebieden. In het voorjaar zijn ze nog traag en daardoor vaak goed zichtbaar!

Kwetsbaar begin van het jaar

Deze ontwakingsperiode is cruciaal én kwetsbaar. Amfibieën die massaal naar het water trekken, moeten wegen oversteken en zijn afhankelijk van schone poelen. Reptielen hebben vooral rust, zon en structuurrijke heide nodig. Verstoring, verdroging en het verdwijnen van geschikte overwinteringsplekken maken het hen steeds lastiger.
Het vroege voorjaar is niet alleen het seizoen van zingende vogels en bloeiende struiken, maar ook van stille kruipers en zwemmers die uit hun winterslaap ontwaken. In gebieden als de Drentsche Aa laat dit zien hoe belangrijk variatie is: water én droogte, zon én schaduw, rust én ruimte. Wie die voorwaarden bewaakt, geeft amfibieën en reptielen de kans om elk jaar opnieuw aan hun kwetsbare voorjaar te beginnen.