5 vragen over kappen

  • 21 september 2021
  • Biogrondstoffen
  • Leestijd 2 minuten

Het kappen van bomen roept veel vragen op. Logisch! Bomen zijn belangrijk in de strijd tegen klimaatverandering, en wij Nederlanders zijn gek op natuur, en dan vooral op bomen. Staatsbosbeheer kapt bomen dan ook niet zomaar, we hebben hier een aantal redenen voor. Die leggen we graag aan je uit.

1. Waarom kapt Staatsbosbeheer bomen?

Om een bos gevarieerd en toekomstbestendig te houden voor mens, plant en dier, is bomenkap nodig. Als teveel bomen ongeveer dezelfde leeftijd hebben, moeten oudere bomen soms plaats maken voor jongere. Dit om ervoor te zorgen dat er ook in de toekomst mooi bos staat. En soms moet je de ene boom kappen om de ander de ruimte te geven tot volle wasdom te komen. Maar we kappen ook omdat we willen bijdragen aan duurzame houtproductie in Nederland. Kap is ook nodig voor de veiligheid, zoals in het geval van essentaksterfte. Aangetaste bomen kunnen plotseling omvallen en dat willen we natuurlijk voorkomen. Soms is het ook nodig om bomen te kappen om een bos om te vormen naar andere natuur, bv heide of stuifzand, voor instandhouding van de biodiversiteit. Niet alleen omdat we ons verantwoordelijk voelen voor het behoud van planten- en diersoorten, maar ook omdat er internationale afspraken zijn over biodiversiteit. Overigens werken we altijd volgens de duurzaamheidsprincipes van FSC en Gedragscode Bosbeheer. Lees meer over de verschillende redenen voor houtkap of bekijk onderstaand filmpje.

2. Maar bos is toch belangrijk voor het klimaat?

Bomen slaan veel CO2 op en zijn dus belangrijk voor het klimaat. Daarom willen we meer bos in Nederland. Tegelijkertijd staat de biodiversiteit in Nederland onder druk. Tal van (vaak bedreigde) dier- en plantensoorten gedijen juist in open landschappen, zoals heide, duinen of stuifzand. Soms is het op sommige plekken dan nodig om bos weg te halen, zodat er leefruimte komt voor planten en dieren die afhankelijk zijn van andere natuur. Denk daarbij aan de zandhagedis, tapuit, veldleeuwerik en nachtzwaluw. We kijken op welke plekken dat effectief is. Nederland heeft (inter)nationaal afspraken gemaakt om de biodiversiteit te vergroten. Daar ligt voor Staatsbosbeheer als grootste natuurorganisatie een belangrijke opgave (zie bijvoorbeeld Natura 2000). Het gaat dus om keuzes maken: de beste natuur op de beste plek, slim je natuurgebieden indelen. Daarom is het een goed idee om het omvormen van bossen zo veel mogelijk te compenseren en nieuwe bossen aan te planten. Het ene doen, betekent niet het andere laten.

3. Kappen jullie niet gewoon bomen om geld te verdienen?

Het is waar dat we het hout uit de bossen verkopen. We vinden het belangrijk om bij te dragen aan duurzame houtproductie in Nederland. De gebruiker koopt bij ons uitsluitend FSC-gecertificeerd hout met de garantie dat het op duurzame wijze is geproduceerd. Die garantie is er niet altijd bij geïmporteerd hout. Staatsbosbeheer dekt zo drie procent van de Nederlandse houtbehoefte, een klein aandeel dus. De opbrengsten van deze houtverkoop vloeien terug in het beheer van onze gebieden. Het zijn dus investeringen in de natuur. De omvang van houtverkoop ligt al jaren op gemiddeld 300.000 kuub. Het is dus niet zo dat we meer bomen zijn gaan kappen sinds de verzelfstandiging van Staatsbosbeheer (1998) en de teruglopende overheidsgelden voor natuurbeheer (vanaf 2014).

4. Kappen jullie niet vooral voor de verkoop van biomassa?

Nee. Biomassa is een bijproduct van ons bosbeheer en geen doel op zich. Het hout van de bomen die we kappen willen we zo hoogwaardig mogelijk toepassen, zoals voor meubels en vloeren. Takken waaruit geen planken gezaagd kunnen worden, laten we vaak liggen als voeding voor het bodemleven en de rest bieden we aan als grondstof voor groene energie. Verbranding van dit materiaal levert nog steeds CO2-uitstoot op, maar de nieuwe bomen waar we voor zorgen nemen deze weer op. Wij streven altijd naar de meest hoogwaardige toepassingen van ons hout – en met de langste vastlegging van CO2. We beschouwen biogrondstoffen in de vorm van houtsnippers dus als het laagste niveau op de ‘duurzaamheidsladder’. We letten bij het aspect duurzaamheid niet alleen op de kwaliteit van het hout maar ook op de transportafstanden.

Hoeveel procent van de oogst gaat naar welke toepassing? De verdeling in percentages is gebaseerd op de totale houtoogst. De percentages verschillen per boomsoort.

Cijfers biogrondstoffen

In 2023 oogstten we 146.000 m3 hout (in 2022: 178.000 m3). De bestemming daarvan: 56% plaatmateriaal, 27% zaag- en emballagehout, 7% brandhout, 10% papier en andere industriële toepassingen. Daarnaast kwam er 35.000 ton biomassa (in 2021: 44.000 ton) vrij uit reststromen, waarvan 49% uit bos, 29% uit overige natuurgebieden en landschapselementen en 22% uit natuurherstelprojecten. (Cijfers per 31-12-2023).

5. Waarom werken jullie met grote machines? Die maken veel kapot.

We werken met grote machines bij het kappen omdat dat efficiënter is. Bomen kappen kost zo minder geld, waardoor er meer geld overblijft voor natuurbeheer. We gebruiken de machines alleen op plekken waar dat kan. Daarbij proberen we zo veel mogelijk de paden en overige natuur te ontzien. Kort na de houtoogst ziet het bos er vaak niet fraai uit. Dit beeld verandert echter snel; er gaat weer van alles groeien. En we herstellen beschadigde paden en hekwerken zo snel mogelijk, zodra het weer dat toelaat.

Ook interessant