Werk in uitvoering
De Melklaan wordt stap voor stap hersteld. We maken ruimte voor een nieuwe beukenlaan en brengen het wandelpad terug naar de oorspronkelijke plek. Zo herstellen we een belangrijk onderdeel van het historische Elswout.
Juli 2026 tot maart 2027
Blessen: juli 2026
Kap van de laan: half november 2026
Aanplant en herstel van het pad: winter '26-'27 (onder voorbehoud, lees de toelichting onder 'We planten nieuwe laanbomen').
In 2023 richtte storm Poly veel schade aan op Elswout. Langs de Melklaan waaiden bomen om en verdween het oorspronkelijke laanbeeld. Ook de bomen die zijn blijven staan, vormen samen geen herkenbare laan meer. Daardoor is een belangrijk onderdeel van de historische buitenplaats verloren gegaan. Buitenplaats Elswout is een rijksmonument. Als eigenaar zijn we verplicht het park goed in stand te houden, zoals vastgelegd in de wet. Het herstel van de laan hoort daarbij. Met dit project herstellen we de Melklaan stap voor stap. Zo brengen we een belangrijk onderdeel van het historische ontwerp van Elswout terug. De nieuwe bomen krijgen daarna de tijd om uit te groeien tot een statige beukenlaan die past bij deze bijzondere buitenplaats.
We verwijderen de bomen die met een stip zijn gemarkeerd (geblest).
Om een nieuwe laan aan te planten is voldoende ruimte nodig. Daarom kappen we meer bomen dan op het eerste gezicht misschien nodig lijkt. Jonge bomen hebben licht en ruimte nodig om goed te kunnen groeien. Als de kronen van oude bomen boven de nieuwe aanplant blijven staan, krijgen de jonge bomen te weinig licht. Dan kan de nieuwe laan zich niet ontwikkelen tot de brede, statige laan die past bij Elswout. We begrijpen dat deze werkzaamheden ingrijpend kunnen lijken. Er worden ook grote bomen gekapt. Dat zijn keuzes die wij als boswachters niet zomaar maken. Toch zijn ze nodig om een nieuwe laan te creëren waar ook toekomstige generaties van kunnen genieten.
Er gelden regels voor deze bomen, en daar houden wij ons aan. Voor de Melklaan is geen kapvergunning van de gemeente nodig, omdat Elswout buiten de bebouwde kom ligt. Daar gelden de regels van de provincie Noord-Holland. Wie daar een rij bomen kapt, moet dat melden en nieuwe bomen terugplanten. Aan de herplant voldoen we met de nieuwe beukenlaan.
Voordat de werkzaamheden beginnen, controleren we de bomen en de omgeving zorgvuldig op beschermde planten en dieren. Een extern ecologisch adviesbureau heeft alle bomen vanuit een hoogwerker gecontroleerd op dieren die in bomen kunnen leven, zoals vleermuizen, uilen en spechten. Er zijn geen vaste verblijfplaatsen gevonden. Daarnaast leggen we in een werkprotocol vast hoe we tijdens de kap zorgvuldig met de flora en fauna omgaan. Pas daarna starten de werkzaamheden. Als dat nodig is, passen we de werkzaamheden aan of nemen we extra maatregelen om schade aan kwetsbare soorten te voorkomen.
De kapwerkzaamheden starten half november.
Na de kap planten we nieuwe beuken aan. Deze bomen komen van kwekerijen waarmee Staatsbosbeheer al jarenlang samenwerkt. Al meer dan 100 jaar ontwikkelt Staatsbosbeheer hoogwaardig plantmateriaal voor bos, natuur en landschap. De bomen worden gekweekt uit zaden van onze eigen natuurgebieden, zaadgaarden en genenbank. Zo zorgen we ervoor dat de juiste boomsoorten en herkomsten op de juiste plek worden geplant.
Het worden geen kleine boompjes, maar bomen van formaat: jonge bomen die al een aantal jaren op de kwekerij zijn opgegroeid. Daardoor is de laan direct na het planten weer als laan herkenbaar. Vlakbij de Melklaan, aan het weiland, staan al zulke bomen; daar zijn eerder linden geplant. Ook de open plek die storm Poly heeft achtergelaten, planten we weer in met nieuwe bomen.
De nieuwe bomen worden in de winter van 2026-2027 geplant.
In de loop van de jaren is het wandelpad langzaam verschoven. Daardoor ligt het niet meer op de plek waar het oorspronkelijk is aangelegd. We brengen het pad terug naar de oorspronkelijke locatie. Zo herstellen we een belangrijk onderdeel van het historische ontwerp van Elswout. Op de kaart uit 1812 is goed te zien waar de laan en het wandelpad oorspronkelijk lagen.
Bomen groeien langzaam. Het duurt tientallen jaren voordat de nieuwe Melklaan uitgroeit tot een volwassen beukenlaan. Dat vraagt om geduld. Dat hoort bij ons vak van natuurbeheren: je grijp nu in met het oog op de toekomst. Met deze werkzaamheden leggen we nu de basis voor een laan waar ook toekomstige generaties kunnen wandelen en genieten van de bijzondere sfeer van Elswout.
Veel mensen zijn betrokken bij Buitenplaats Elswout, en dat vinden we mooi. Het laat zien dat mensen Elswout koesteren en er zuinig op zijn. Dat zijn wij ook. We begrijpen dan ook goed dat de kap van de laan emoties oproept. We gaan graag in gesprek met iedereen die zich zorgen maakt, zodat we kunnen uitleggen waarom we deze keuze maken. Je kunt ons bereiken via elswout@staatsbosbeheer.nl.
Deze werkzaamheden maken deel uit van het Herstelplan Groenblauwe Dooradering. In opdracht van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) werkt Staatsbosbeheer in heel Nederland aan het herstel van karakteristieke landschapselementen, zoals lanen, houtwallen, singels en oude agrarische landschappen.
Tijdens de werkzaamheden is de Melklaan tijdelijk afgesloten. We vragen je om de afzettingen te respecteren. Zo kunnen de werkzaamheden veilig worden uitgevoerd voor bezoekers én voor de mensen die er werken.
