Nieuws
Wie over de Noorderheide wandelt of fietst, heeft ze misschien weleens gezien: de karakteristieke stenen watergoten die als een lint door het landschap slingeren. Al meer dan een eeuw zijn deze waterwerken onderdeel van het gebied. Ze vertellen het verhaal van havenbaron Daniël van Beuningen en laten zien hoe vroeger werd omgegaan met natuurbeheer en waterhuishouding. Daarmee vormen ze een waardevol stukje cultuurhistorie. Nu is het tijd om delen van dit monumentale systeem te herstellen.
De waterwerken op de Noorderheide zijn aan het begin van de twintigste eeuw aangelegd door havenbaron Daniël van Beuningen. De reden was puur esthetisch: hij miste het stromende water en de bedrijvigheid van de Rotterdamse haven op de Veluwe. Daarom liet hij een ingenieus stelsel van goten, duikers en waterlopen aanleggen dat regen- en kwelwater gecontroleerd afvoert en verdeelt over het heidegebied.
De waterwerken dienden niet alleen als blikvanger. Ze voorzagen ook het wild van drinkwater en droegen bij aan de beleving van het landgoed, dat bedoeld was als wandelgebied voor bezoekers.
Tegenwoordig hebben de waterwerken niet alleen een belangrijke functie voor de natuur, maar zijn ze ook een waardevol cultuurhistorisch monument. Ze laten zien hoe men vroeger met relatief eenvoudige middelen het landschap en de waterwerken vormgaf. Daarom worden de goten tot op de dag van vandaag in stand gehouden.
Omdat het landgoed hoog ligt en het grondwater erg diep zit, waren destijds twee zware pompen nodig om het water dertig tot veertig meter omhoog te pompen naar de vijvers en de zogenoemde piramides. Die pompen zijn inmiddels verdwenen, omdat grondwater niet zomaar mag worden opgepompt. Tegenwoordig worden de goten gevoed met regenwater.
Door weersinvloeden, boomwortels, het belopen van de goten en het jarenlang gebruik hebben verschillende delen van de watergoten schade opgelopen. Daarom start vanaf 24 augustus een restauratie van ongeveer 800 meter watergoot. De werkzaamheden duren tot eind november.
De werkzaamheden beginnen bij de Tonnetjesdelle, waar het slechtste deel van het traject ligt. Mogelijk wordt later ook een volgend gedeelte aangepakt. Langs het traject zijn de locaties waar herstel plaatsvindt gemarkeerd met genummerde paaltjes. Vrijwilligers van Nuwenspete en de werkgroep Noorderheide hebben zich jarenlang ingezet voor het behoud van de goten. Met deze restauratie wordt daarop voortgebouwd.
De restauratie wordt uitgevoerd door twee aannemers. De eerste zorgt ervoor dat de goten worden vrijgemaakt van zand, bladeren en begroeiing. Daarna volgt de tweede aannemer, die de beschadigde delen herstelt. Vooraf is onderzocht welke werkwijze en materialen het beste aansluiten bij de oorspronkelijke constructie en uitstraling van de watergoten.
Tijdens de werkzaamheden blijft de Noorderheide gewoon toegankelijk. Bezoekers kunnen wel medewerkers, materialen en kleine werktentjes langs het traject tegenkomen. We vragen bezoekers vriendelijk rekening te houden met de werkzaamheden en aanwijzingen van de uitvoerders op te volgen.
Veel bezoekers lopen langs de watergoten zonder te weten dat hier meer dan honderd jaar geschiedenis achter schuilgaat. Juist daarom vind ik het zo mooi dat we dit bijzondere erfgoed kunnen behouden. Met deze restauratie zorgen we ervoor dat de waterwerken ook in de toekomst onderdeel blijven van het karakteristieke landschap van de Noorderheide.
