Nieuws
Wie deze dagen de natuur intrekt, vraagt zich misschien af wat er nog over is van de iconische paarse heidevelden. Er is nu eindelijk regen, maar na maanden van extreme hitte en droogte rijst de vraag: staat de heide er dit jaar wel gekleurd op? Het korte antwoord is ja, de heide bloeit, maar het landschap vertoont dit jaar een bijzonder palet aan kleuren dat het verhaal vertelt van een zware zomer.
In de heidegebieden zijn nu drie duidelijke kleuren zichtbaar die de staat van de heideplanten verraden:
Hoewel er altijd wel een deel van de heideplanten afsterft, is de verhouding dit jaar zoek. Er is door de droogte een ongebruikelijk groot aandeel oranje gekleurde, dode heide bijgekomen. Maar ook bomen zoals de zomereik en ruwe berk hebben het op sommige plekken op de heide zo zwaar gehad dat ze het loodje hebben gelegd.
Overigens is gezonde heide niet alleen paars. Ook geel (bijvoorbeeld van tormentil of stekelbrem) en groen (van de verschillende grassen) wijzen op gezonde, vitale planten
Het verschil tussen een vitaal paars veld en een dorre oranje vlakte hangt van twee belangrijke factoren af: leeftijd en bodem.
Opvallend genoeg hebben oudere heideplanten vaak betere overlevingskansen dan de jonge eerste of tweedejaars planten. Dit komt doordat oude planten dieper wortelen, waardoor ze net bij dat beetje extra water kunnen dat dieper in de bodem zit. Jonge heideplantjes zitten nog oppervlakkig met hun wortels en drogen daardoor veel sneller uit.
Ook de samenstelling van de bodem is cruciaal. Op plaatsen waar de grond nog een beetje leem bevat, blijft de bodem net iets vochtiger en zie je nu weinig sterfte en veel bloei. Plekken met een grove, grondrijke bodem houden minder goed water vast, wat fataal is voor de heide tijdens een (zeer) droge periode.
Dit verschil kan heel lokaal zijn; de bodemomstandigheden kunnen binnen honderd meter enorm verschillen. Zo kan het ene heideveld prachtig paars kleuren, terwijl het veldje ernaast volledig oranje is uitgeslagen.
Heide krijgt veel te verduren: droogte zoals deze zomer, maar ook stikstof die in de bodem terechtkomt en vegetatie verstoort. Staatsbosbeheer probeert de heide zo sterk mogelijk te maken door ervoor te zorgen dat er altijd heide van verschillende leeftijden naast elkaar staat, want een heideveld dat overal even oud is, is extra kwetsbaar. Door te maaien, te ‘chopperen’ (de bovenste laag verwijderen zodat er weer ruimte is voor kieming) en soms plaatselijk te branden, blijft er zich steeds jonge heide ontwikkelen naast oudere planten. Een garantie is dat niet, maar het maakt de heide wel wat weerbaarder tegen een volgende droge zomer. Maar hoe vaker de droge zomers voorkomen, hoe moeilijker de heide het krijgt.
De heide is dit jaar zeker de moeite waard, maar het is een landschap dat de sporen van het klimaat draagt. De paarse pracht is er, maar wordt nu vergezeld door het oranje van de recente droogte en het grijs uit het verleden. Een wandeling over de hei laat dan ook goed zien hoe de natuur reageert op extreme weersomstandigheden.
