Nieuws
Waarom kunnen jullie het bos niet gewoon met rust laten? Het ziet er toch groen uit, is het dan nodig om dit gebied te beheren? Bomen weghalen terwijl ze zoveel stikstof opnemen; ik snap niet waarom jullie dat doen. Dit is een greep uit de vragen die wij krijgen als we het hebben over bosbeheer in het Ulvenhoutse bos. Het zal je niet verrassen dat er op elke vraag een goed antwoord is. Boswachters Robert en Wilko, bosbeheerders pur sang, nemen ons mee in het wat, het hoe en het waarom van bosbeheer.
Wie door het Ulvenhoutse Bos wandelt, loopt door een bijzonder bos. Kalkrijke leemlagen in de bodem zorgen al eeuwenlang voor hoge waterstanden en een rijke ondergroei vol voorjaarsbloeiers. Om dit bos ook de komende decennia sterker en gevarieerder te maken, is er een nieuw bosbeheerplan opgesteld: het Bosbeheerplan Ulvenhoutse Bos 2025. Hierin staat waar we de komende jaren naartoe werken en welke maatregelen daarvoor nodig zijn.
Het Ulvenhoutse Bos is aangewezen als Natura 2000-gebied vanwege drie zeldzame bostypen: het vochtige alluviale bos (met het vogelkers-essenbos als bekendste vorm), het eiken-haagbeukenbos en het beuken-eikenbos met hulst. Deze bostypen staan onder druk door verdroging, een teveel aan stikstof, uitheemse boomsoorten en intensief recreatief gebruik.
De afgelopen jaren heeft Staatsbosbeheer, samen met gemeente Breda, waterschap Brabantse Delta en de provincie Noord-Brabant, hard gewerkt aan herstel van de waterhuishouding. Met succes: het bos is inmiddels merkbaar natter geworden. Nu die basis op orde is, is het tijd voor de volgende stap: het bos zelf verder helpen naar meer variatie, meer inheemse boomsoorten en een gezondere bodem.
Boswachters Robert en Wilko benadrukken het nog maar eens: voor bosbeheer heb je een lange adem nodig. Robert: “Een belangrijk uitgangspunt van het nieuwe plan is dat we het bos niet in één keer op de schop nemen. Na de grote hydrologische ingrepen van de afgelopen jaren mag het bos ook tot rust komen. Daarom kiezen we bewust voor kleinschalige werkzaamheden. We werken zoveel mogelijk handmatig, laten gekapt hout liggen en zetten grote machines alleen in waar dat echt nodig is.”
“Bezoekers en omwonenden moeten zich goed beseffen dat rust niet betekent dat we niks doen”, gaat Wilko verder. “We zullen de komende jaren elk seizoen in het bos bezig zijn. Ik snap dat sommige mensen willen dat we niks doen. Maar bij een bos als het Ulvenhoutse Bos kan dat niet. Door te veel stikstof in de grond slaat de natuur uit balans en winnen woekerende planten het van de zeldzame. Met zoveel recreanten in dit gebied moeten paden veilig blijven voor wandelaars en halen we dode bomen of takken langs wegen en paden weg. Daarnaast helpt beheer helpt om het bos gevarieerder en sterker te maken.”
Beide boswachters krijgen veel vragen als ze in het bos bezig zijn. “Op zich snap ik dat wel”, vertelt Wilko. “Bosbeheer is best een vage term. Het is een complex vak en het is lastig in een paar zinnen uit te leggen wat ik precies aan het doen ben.” Robert vult aan. “Ik zou wel willen dat mensen ons meer krediet gaven. Bosbeheer is een echt vak. Wij moeten met zo ontzettend veel zaken rekening houden. Mensen beweren soms dat we lukraak bomen omzagen. Dat is niet zo. Voordat die zaag gebruikt wordt, is er uren besteed aan onderzoek en overleg.”
Hoe werkt dat dan? Robert: “Het Ulvenhoutse bos is voor het gemak verdeeld in bosvakken. Voor elk bosvak geldt een 5-jaarlijkse cyclus. Het start met bostracken. Dat betekent dat we het vak beoordelen op wat staat er nu, waar willen we naartoe, wat moet daarvoor gebeuren, wat staat er aan gewenste soorten, wat kunnen we verjongen en kan dat met bestaand materiaal of moeten we aanplanten?” Daarna start het blessen. Wilko verklaart de kleuren: “Een blauwe stip betekent dat dit een toekomstboom is. We doen moeite om deze boom goed te laten groeien. Bomen zonder stip blijven staan. Oranje betekent weghalen. In het tweede jaar gaan we zagen. In dit bos doen we dat kleinschalig, bijvoorbeeld met een motorzaag. Het hout laten we zoveel mogelijk liggen. Dood hout is ontzettend goed voor de biodiversiteit.” De andere jaren staan in het teken van planten en verzorgen. Wilko: “Sommige bomen hebben extra licht nodig. Jonge bomen mogen niet overgroeid raken door bijvoorbeeld bramen of adelaarsvaren. Dat betekent dat je af en toe met de bosmaaier aan de slag moet of handmatig takken of struiken moet weghalen.”
De werkzaamheden zijn onder te verdelen in de volgende categorieën:
“Je zult wat vaker een boswachter tegenkomen”, lachen Wilko en Robert. “Ook zullen bezoekers de komende maanden op verschillende plekken in het bos markeringen en liggend hout tegenkomen. Dat hout ruimen we bewust niet op: het is voedsel en schuilplek voor paddenstoelen, kevers en tal van andere bosbewoners.”
Doordat er veel verschillende werkzaamheden op de kalender staan, erkennen de boswachters dat het niet altijd makkelijk is om precies aan te geven wanneer en waar ze dat gaan doen. “Op onze pagina Werk in uitvoering vind je een planning en een overzichtskaart. De werkzaamheden vinden verspreid over het hele bos plaats, in vijf deelgebieden die om de beurt aan de beurt komen. Bezoekers en omwonenden mogen erop vertrouwen dat het grootste deel van het bos altijd rustig en toegankelijk blijft.”
Het Ulvenhoutse Bos knapt zichtbaar op sinds we de waterhuishouding verbeterden. Met dit beheerplan zetten we door: we brengen meer variatie in boomsoorten, geven bijzondere planten en dieren meer ruimte en bouwen aan een sterke basis voor de toekomst. Kom gerust kijken hoe het bos verandert en laat je verrassen door de seizoenen of een bloeiend bosanemoontapijt langs het pad.
Heb je vragen over de werkzaamheden in het Ulvenhoutse Bos? Neem gerust contact met ons op via baronievanbreda@staatsbosbeheer.nl.
