Nieuws
Grutto’s en boerenland pasten goed bij elkaar. Door de intensivering van de landbouw, is het meeste boerenland niet meer geschikt voor ze. De overgebleven grutto’s moeten het dus steeds meer van natuurgebieden hebben. Het Noord-Hollandse Waterland-Oost is zo’n gebied. Delen hiervan hebben een opknapbeurt gekregen, voor de grutto, voor andere weide- en watervogels, voor het hele ecosysteem. Na jaren werk is het nu zo goed als klaar voor een hopelijk succesvol broedseizoen.
Alleen een groep Canadese ganzen laat zich zien in de koude wind die eind maart over Waterland-Oost jaagt. Verder lijkt het uitgestorven. Maar schijn bedriegt. Zodra de wind even gaat liggen, fladderen ze op: grutto’s. Ze jagen achter elkaar aan en laten met hun kenmerkende grutto-grutto-geluid luidkeels van zich horen. Het is een drukke tijd voor grutto’s. Ze zijn net terug uit hun overwinteringsgebieden in Afrika, moeten hier een territorium claimen en verdedigen en hun partner zoeken. Rond eind maart maken ze een nest op de grond, vaak in een pol gras, en zijn ze druk met baltsen en paringen.
Grutto’s vereisen nogal specifieke omstandigheden. De bodem mag niet te droog zijn, want dan kunnen de volwassen vogels niet met hun snavel bij de wormen. Te nat is ook niet goed omdat er dan geen voedsel voor ze is. En er moeten voldoende bloemen groeien, zodat er genoeg insecten zijn; de grutto-kuikens leven van insecten. Bij elkaar vereist dat bloemrijke graslanden, waarbij het waterpeil net iets onder het maaiveld staat. Uiteraard profiteren niet alleen grutto’s van zulke biodiverse weides, maar ook vele andere vogelsoorten, kleine zoogdieren, amfibieën en planten als koekoeksbloem en ratelaar.
Waterland-Oost heeft een lange ontstaans- en ontginningsgeschiedenis. Perioden van veengroei afgewisseld met overstromingen, dijkdoorbraken en afzettingen met klei vormden de bodem en het landschap. En de mens had hier zijn invloed met onder meer het graven van sloten en het wegpompen van water. Het is nog steeds een waardevol open weidevogel- en veenlandschap, onder de rook van Amsterdam. Een greep uit de vele vogelsoorten die hier voorkomen naast de grutto: tureluur, scholekster, kluut, gele kwikstaart, veldleeuwerik en zomertaling. Maar het gebied wordt bedreigd door bodemdaling, verdroging, een slechte waterkwaliteit en te veel stikstofneerslag. Hierdoor gaat het aantal soorten planten en dieren achteruit.
In de verte op een droger stuk rennen twee hazen achter elkaar aan. Ook voor hen is het tijd een partner te zoeken en voor nageslacht te zorgen. Maar zij houden niet van natte voeten. Een biodivers veenlandschap bestaat dan ook vooral uit reliëf, verschillende structuren en variatie in vegetatie, zodat natte, vochtige en droge delen elkaar afwisselen. Andere dieren die hier baat bij hebben zijn bijvoorbeeld de rugstreeppad en de Noordse woelmuis.
Jan: “Dankzij het werk dat hier is gedaan, kunnen we al die variatie in dit landschap behouden en het dus leefbaar houden voor al die verschillende soorten. Ook voorkomen we hier verdere bodemdaling mee en dus CO2-uitstoot. Want veen dat droog komt te staan, stoot onder invloed van zuurstof CO2 uit en verdwijnt.”
Voor nu zit het werk erop. Jan kijkt nog even naar een grutto die een duikvlucht maakt. “Mooi he”, zegt hij. “Het is jammer dat het vandaag zo hard waait. Toen ik hier van de week was, hoorde ik overal het grutto-geroep. Er komen er hier honderden om op te vetten en tientallen grutto’s blijven hier ook broeden. Nu is het aan hen om hier een succes van te maken.”
