Nieuws

Bentwoudbewoner: de ijsvogel

  • 02 april 2026
  • Flora en fauna
  • Leestijd 3 minuten

Een blauwe flits en een scherp fluitend geluidje. Meestal is dat alles wat je ziet of hoort wanneer een ijsvogel voorbijschiet. In het vroege voorjaar heeft de ijsvogel het maar wat druk met zoeken naar een nestlocatie en de aanvoer van voedsel voor de jongen.

Het dieet van de ijsvogel bestaat grotendeels uit vis, maar ook waterinsecten zoals libellenlarven en kleine amfibieën. Dagelijks eet deze kleine vogel zo’n 30 tot 40 gram aan vis wat gelijk staat aan zijn eigen lichaamsgewicht.

Ieder huisje heeft zijn kruisje

De ijsvogels hebben op verschillende plekken hun tunnels gegraven in speciaal aangelegde ijsvogelwanden. Dat gaat niet zonder slag of stoot. In het vroege voorjaar is er flink wat concurrentie en wordt er gevochten om een plekje en een vrouwtje. Je moet graven, een vrouwtje vinden, je vervelende buurman op afstand houden én voedsel zoeken. Best een opgave voor deze kleine vogel met een spanwijdte van 24 tot 26 centimeter.
Als alles gelukt is, dan heeft de ijsvogel een ideaal huisje: een tunnel van zo’n 50 centimeter diep, waarin tot wel zeven eieren worden gelegd. De ijsvogel legt meerdere keren per jaar eieren, die in 19 tot 21 dagen worden uitgebroed. Na zo'n 22 tot 28 dagen later vliegen de jongen uit.

Een ijsvogelwand langs het water in het Bentwoud, met meerdere openingen voor ijsvogels.

Duikbril

Tijdens de duik beschermt de ijsvogel zijn ogen met een soort ingebouwde duikbril: het knipvlies. Dit halfdoorzichtige extra ooglid schuift over het oog zodra hij het water in gaat. Heeft hij een vis gevangen, dan gaat hij gelijk het water uit en vliegt hij terug naar zijn tak. Daar slaat hij de vis dood voordat hij hem opeet. De graatjes verteren niet, dus net als uilen braakt de ijsvogel deze later uit in de vorm van braakballen, vaak in en rond het nest.

Leefomgeving van de ijsvogel

De ijsvogel heeft het niet altijd makkelijk in Nederland. Dit heeft te maken met mindere waterkwaliteit en met strenge winters, waarin veel ijsvogels sterven. Met een beetje hulp kunnen we de ijsvogel een geschikt plekje geven. Omdat het Bentwoud geen zandgrond heeft, zijn op geschikte plekken ijsvogelwanden aangelegd langs het water. Omgevallen bomen en over het water hangende struiken bieden goede kansen om te jagen: hier schuilen kleine visjes. Vanaf een takje zit hij stil te wachten. Ziet hij zijn kans? Dan blijft hij heel even biddend boven het water hangen en duikt hij naar beneden. Daarbij kan hij tot wel 50 centimeter onder het wateroppervlak komen. Dat 'bidden’ zie je ook bij de torenvalk, al doet die het een stuk langer.

Over de auteur
Boswachter Stephan Grosfeld van Andel
Stephan Grosfeld Van Andel Boswachter
Kooilaan 8
2665KR Bleiswijk
bentwoud@staatsbosbeheer.nl 0625135847
   
Meer over dit onderwerp