Nieuws

Zangles van de zanglijster

  • 17 maart 2026
  • Flora en fauna
  • Leestijd 2 minuten

Auteur

Beppie van der Sluis

Boswachter

Aan het einde van een geweldig zonnige dag, loop ik een rondje door het Adriaan Tripbos bij Sappemeer. Overal om me heen zingen vogels hun lied, maar eentje springt er bovenuit: de zanglijster.

De lente in aantocht

Daar, bovenin de top van een hoge boom, zit ’ie. Ik pak mijn verrekijker om hem goed te bekijken. Het is een bruine vogel met een gespikkelde borst. Zijn zang is een duidelijke aanwijzing dat de winter bijna voorbij is en de lente in aantocht is. Wat ik zo fascinerend vind aan dit vogeltje, is dat hij zoveel verschillende melodieën fluit.

Tientallen verschillende melodieën

Kenmerkend voor de zang van de zanglijster zijn de korte, muzikale melodieën, die steeds twee tot vier keer worden herhaald. Bijvoorbeeld (sterk vereenvoudigd): tiu-tiu-tiu — tiu-tiu-tiu — trrrie-trrrie-trrrie — pluu-pluu-pluu — tsii-tsii-tsii. Daarna volgt weer een nieuwe melodie.

Onderzoekers hebben ontdekt dat de zanglijster wel 20 tot 40 verschillende melodieën in zijn repertoire heeft. Ervaren mannetjes gebruiken er soms zelfs meer dan 50. Elke zanglijster heeft zijn eigen combinatie van melodieën. Een deel van die zang leren jonge vogels van hun vader en van andere vogels in de omgeving.

Territorium afbakenen en partner zoeken

De mannetjes beginnen al in januari of februari met zingen, vaak vanaf een hoge uitkijkpost zoals een boomtop, daknok of lantaarnpaal. De zang heeft twee belangrijke functies: het afbakenen van een territorium en het aantrekken van een partner. Een mannetje kan minutenlang zingen, vooral bij zonsopgang en zonsondergang.

Jaarrond te zien

Je kan de zanglijster het hele jaar door zien, maar niet alle vogels blijven hier. Veel Nederlandse broedvogels trekken in het najaar naar Zuidwest-Europa, bijvoorbeeld naar Frankrijk en Spanje. Tegelijkertijd trekken zanglijsters uit Scandinavië via Nederland naar het zuiden. Een deel van deze doortrekkers blijft hier overwinteren. In zachte winters blijven sommige vogels gewoon in hun territorium, terwijl andere een tijdelijk overwinteringsgebied zoeken. Tijdens de winter leven ze wat stiller, soms in losse groepjes en vaak op plekken waar voedsel te vinden is.

Smidse

Overigens staat de zanglijster niet alleen bekend om zijn vocale kunsten.  Hij heeft ook een bijzondere manier om zijn voedsel te verwerken. Zo slaat hij slakkenhuisjes kapot tegen een vaste steen, boomwortel of stoeptegel, zodat hij de slak kan opeten. Zo’n plek herken je aan een hoopje lege slakkenhuizen eromheen. Ook wel een ‘smidse’ genoemd.

Geniet van al het mooie gezang deze lente!

Over de auteur
Boswachter Beppie van der Sluis
Beppie van der Sluis Boswachter
Hoofdweg 103B
9681 AC Midwolda
b.sluis@staatsbosbeheer.nl 06-21580339
   
Meer over dit onderwerp