Nieuws
Een sprietig groen plantje wordt voorzichtig met de hand in de aarde gezet. Het gaat om de paardenhaarzegge, een zeer zeldzame plant die in Groningen nog maar op enkele plekken voorkomt. De afgelopen jaren heeft een onderzoeker honderden planten opgekweekt in zijn eigen achtertuin. Deze week zag ik hoe ze een nieuw thuis kregen in het Zuidelijk Westerkwartier. Zo vergroten we de kans dat deze soort behouden blijft voor de toekomst.
Want hoe zorgen we ervoor dat deze bijzondere plant behouden blijft, terwijl we ook werken aan natuurherstel? In de Wemerpolder en de Oude Riet worden werkzaamheden voorbereid om de natuur te ontwikkelen en de waterhuishouding te verbeteren. Deze veranderingen zijn bedoeld om de natuur als geheel te versterken en nieuwe kansen te creëren voor verschillende planten- en diersoorten. Toch kunnen zulke ingrepen ook onbedoelde gevolgen hebben. Bijvoorbeeld voor de paardenhaarzegge.
Paardenhaarzegge is een zeer zeldzame plant die in Nederland sterk achteruit is gegaan. De soort groeit op plekken waar grondwater een belangrijke rol speelt en komt vooral voor in beekdalen. In de Wemerpolder werd in 2022 een kleine populatie herontdekt. Dat was een bijzondere vondst, want de soort leek in dit deel van Groningen verdwenen. Door de kleine omvang en de geïsoleerde ligging is deze populatie kwetsbaar. Als de planten verdwijnen, is de kans klein dat de soort zich vanzelf opnieuw in het gebied vestigt.
Als boswachter zie ik in de natuurontwikkeling van de Wemerpolder kansen voor het herstel van deze zeldzame soort. Door de waterhuishouding te verbeteren, kunnen nieuwe geschikte groeiplaatsen ontstaan. Tegelijkertijd brengen de veranderingen risico's met zich mee. De huidige groeiplaats kan door de veranderde omstandigheden namelijk ongeschikt worden voor de soort.
Door veranderingen in de waterhuishouding kan de bodem op de huidige groeiplaatsen te nat, te droog of op een andere manier ongeschikt worden voor de soort. Daardoor bestaat het risico dat de kleine populatie in de Wemerpolder verdwijnt. Daarmee zou niet alleen een bijzondere plant verloren gaan, maar mogelijk ook het unieke genetische materiaal dat zich lokaal heeft ontwikkeld.
Daarnaast zijn in de loop van de twintigste eeuw veel groeiplaatsen verdwenen. De overgebleven populaties zijn kleiner geworden en meer geïsoleerd geraakt. Vroeger konden planten zich makkelijker verspreiden naar andere gebieden, bijvoorbeeld doordat zaden door grote overstromingen werden meegenomen. Tegenwoordig gebeurt dat veel minder. De overgebleven groeiplaatsen zijn vaak klein en liggen ver uit elkaar.
Het is voor de paardenhaarzegge moeilijk om op eigen kracht een nieuw plekje te vinden. Daarom is genetisch materiaal van deze zeer zeldzame soort veiliggesteld voor de toekomst. In de zomer van 2023 is plantmateriaal verzameld van de lokale populatie en van bekende groeiplaatsen in de wijdere omgeving. Dit materiaal is vervolgens vermeerderd. De stekken en zaden zijn de afgelopen jaren in potten opgekweekt en in stand gehouden.
Afgelopen zomer is gezocht naar plekken waar de soort zich duurzaam kan vestigen. Daarbij is rekening gehouden met de waterhuishouding en de ecologische omstandigheden. Deze week zijn de opgekweekte planten uitgezet op kansrijke locaties binnen en buiten de Wemerpolder. Voor mij laat dit zien hoe natuurherstel en soortenbescherming hand in hand kunnen gaan. Zo vergroten we de kans dat de paardenhaarzegge in het Zuidelijk Westerkwartier behouden blijft.
Dit project is mede mogelijk gemaakt dankzij subsidie van de provincie Groningen vanuit het Programma Landelijk Gebied (PLG), onderdeel van het programma Biodiversiteit.
