Nieuws
Met een verfrissing in de hand en de late middagzon op hun gezicht staat een gemêleerde groep van ongeveer 40 personen met elkaar te praten. Bestuurders, agrariërs, de aannemer, een boswachter en diverse omwonenden staan samen op een kade aan de rand van de Groote Peel. Ze zijn bij elkaar om stil te staan bij de afronding van het project Mussenbaan. Na een aantal jaren van voorbereiding en een paar maanden van uitvoering is het Mussenbaangebied nu ingericht als buffer voor hoogveenherstel in de Groote Peel.
Het Mussenbaangebied, zo’n 108 hectare groot, is een voormalig landbouwgebied aan de zuidwestkant van Groote Peel. De essentie van project Mussenbaan is water langer en beter vasthouden voor Natura 2000-gebied Groote Peel. In het Peelgebied moet een hogere en meer stabiele grondwaterstand worden bereikt, wat nodig is voor de ontwikkeling van hoogveenvegetaties. Staatsbosbeheer voerde daarom in 2024 en 2025 in opdracht van de provincies Limburg en Noord-Brabant diverse hydrologische maatregelen uit.
De maatregelen in en rond de Peel draaien om herstel van het zeldzame restant hoogveenlandschap in Nederland. Daarom is de Groote Peel aangeduid als Natura 2000-gebied en geniet het een Europees beschermde status. Hoogveenvegetatie bestaat uit meerdere unieke plantensoorten. Specifiek veenmossen zijn een indicator voor de habitattypen Actieve en Herstellende hoogvenen. Als het goed gaat met dat veenmos is dat een teken van een systeem met een gezonde biodiversiteit.
“Door turfwinning en ontginning is het gebied veranderd van een groeiend hoogveen naar een afgetakeld hoogveenrestant. Overigens heel begrijpelijk gezien de behoefte aan brandstof in die tijd”, legt gedeputeerde Marc Oudenhoven uit. Hij is betrokken bij de Groenblauwe Gebiedsgerichte Aanpak (GGA) Vitale Peel. “Nu weten we hoe belangrijk hoogveen is. Bijvoorbeeld voor de massale opslag van CO2 en voor het voortbestaan van bijzondere planten en dieren. Daarmee is hoogveen een belangrijke bondgenoot in de strijd tegen klimaatverandering. Door diezelfde klimaatverandering hebben we meer te maken met weersextremen: periodes van droogte maar ook piekbuien. Door goed waterbeheer toe te passen vergroten we de sponswerking van de bodem. Een vitale bodem moet ervoor zorgen dat water kan worden vastgehouden en lokaal kan doorsijpelen. In de GGA werken we met verschillende partners aan deze opgaven.”
Andere doelen in het gebied zijn om het nog aanwezige hoogveenlandschap te beschermen en het unieke proces van hoogveenvorming weer op gang te brengen. Daarnaast is er extra aandacht voor het behoud van droge heiden en diverse vogelsoorten. Maar ook de cultuurhistorische elementen van de periode van turfwinning moeten zoveel mogelijk worden behouden.
In maart 2025 ondertekenden gedeputeerden van de provincies Limburg en Noord-Brabant, samen met bestuurders van waterschap Limburg, waterschap Aa en Maas en Staatsbosbeheer de Nazorgregeling Mussenbaan. Freek Rebel, provinciehoofd Staatsbosbeheer Noord-Brabant, is blij met deze regeling. “De basis van deze nazorgregeling is dat omwonenden en perceeleigenaren worden ontzorgd bij onvoorziene wateroverlast die mogelijk te relateren is aan de inrichtingsmaatregelen in het gebied. Staatsbosbeheer is voor de omgeving het aanspreekpunt. Natuurlijk lieten we uitgebreid onderzoek uitvoeren voordat we met de werkzaamheden zijn gestart. Daaruit bleek dat de gevolgen voor de omgeving gering zijn. Maar zoals het spreekwoord zegt: vertrouwen komt te voet en gaat te paard. Het is belangrijk dat de omgeving vertrouwen houdt in de gebiedsprocessen. Dat vertrouwen versterken we onder andere door deze nazorgregeling.”
In het project Mussenbaan hebben veel partijen Staatsbosbeheer ondersteund. Projectleider Bouke Sibbing somt ze op: “Provincies Noord-Brabant en Limburg, waterschappen Limburg en Aa en Maas, gemeenten Asten en Nederweert, gebiedspartners vanuit de GGA Vitale Peel, onze partners uit het groenoverleg, adviesbureaus, de aannemer en onze eigen collega’s. En dan hebben we het nog niet eens over alle agrariërs, ondernemers en direct omwonenden die we hebben meegenomen in het project en die geduldig alle werkzaamheden hebben aangekeken. Als je het zo opsomt, is het ongelofelijk met hoeveel mensen we hieraan hebben gewerkt.”
Gedeputeerde Oudenhoven: “Met zoveel verschillende opgaven en partijen is het een uitdaging om tot concrete plannen te komen. We zoeken naar een nieuw evenwicht tussen ondernemen, natuur en leefbaarheid. Omdat in de Vitale Peel Natura 2000-gebieden liggen, bepalen Europese richtlijnen en Nederlandse (natuur)wetten hiervoor de richting. Ondanks de complexiteit, zie ik bij veel partijen de wil om stappen vooruit te zetten. Het Mussenbaan-project is voor mij dan ook een voorbeeld hoe we in onderling vertrouwen, met ieders eigen verantwoordelijkheid, met elkaar samenwerken. Voor alle partners is dit een leerzaam traject geweest dat snel navolging verdient voor alle komende trajecten en projecten die we gaan oppakken. We hebben nog een lange weg te gaan, maar die eindstreep gaan we zeker halen.”
