Nieuws
Wat begint als een hoopje tuinafval, een weggegooide kluit tuinplanten, een pol bamboe of een emmertje vijverplanten dat in de natuur wordt ‘vrijgelaten’, kan uitgroeien tot een groot probleem. Wat onschuldig lijkt, verandert, als we niet op tijd ingrijpen, in een blijvende strijd tegen exoten die we soms niet meer kunnen winnen.
Wie regelmatig door natuurgebieden loopt, herkent het beeld. Sommige plekken lijken zich helaas goed te lenen voor het dumpen van afval. Ook de bossen rondom de Oostvaardersplassen ontkomen hier niet aan.
Die dumpingen zijn vervelend, tijdrovend, schadelijk en soms zelfs gevaarlijk. Minder kwaadaardig lijken de dumpingen van tuinafval: een ogenschijnlijk onschuldig hoopje snoeiafval, uitgebloeide tuinplanten of een pol bamboe die ‘te hard ging' in de tuin.
Voor veel mensen voelt het dumpen van tuinafval in de natuur als een onschuldige daad. Het is toch groen? Het verteert toch vanzelf? Of het mag lekker verder groeien in de natuur...
Maar wat begint als een kleine dumpactie, kan uitgroeien tot een groot ecologisch probleem. Soms zelfs een probleem dat natuurbeheerders jarenlang achtervolgt, handenvol geld kost, en de natuur blijvend kan veranderen.
Tuinplanten zijn vaak geselecteerd of gekweekt op specifieke eigenschappen: ze groeien snel, zijn sterk en moeilijk kapot te krijgen. Dat is fijn in een tuin, maar in de natuur kunnen diezelfde planten juist enorme schade aanrichten.
In tuinafval zitten vaak zaden, wortelstukken of afgebroken stengels. Veel invasieve soorten hebben maar een minuscuul stukje wortel nodig om opnieuw uit te lopen. Een klein plakje Japanse duizendknoop of watercrassula kan binnen een paar seizoenen een compleet bosperceel of waterloop overnemen.
Ook in de Oostvaardersplassen hebben we hier mee te maken.
Rond 1825 werd de Japanse duizendknoop geïntroduceerd als tuinplant en oeverversterker. Mensen vonden hem decoratief en sterk. Zó sterk dat hij nu voetpaden omhoog drukt, gebouwen beschadigt en complete ecosystemen verstikt.
Waarom is hij zo’n probleem?
Niet zelden beginnen nieuwe besmettingen door stengels of wortels die via tuinafval zijn gedumpt.
Deze plant werd in de 19e eeuw als sierplant ingevoerd. De grote schermbloemen en indrukwekkende hoogte maakten hem populair in parken en tuinen.
Waarom is hij zo problematisch?
In delen van Nederland is de strijd eigenlijk al verloren; op sommige plekken werkt beheer alleen nog aan het binnen de perken houden.
Mensen vinden bamboe vaak mooi en de plant is geliefd vanwege privacy in de tuin. Maar door kruipende wortelstokken kan één gedumpte pol uitgroeien tot tientallen meters bamboewoud. Leuk voor een panda, maar die hebben we niet in Nederland.
Eenmaal gevestigd tussen inheemse struiken is bamboe extreem moeilijk te verwijderen. Het verstikt jonge bomen, verandert de bodemstructuur en concurreert met inheemse ondergroei.
Een klein aquarium- en vijverplantje dat nog maar enkele decennia geleden werd ingevoerd en bekend stond als een goede zuurstofplant. Inmiddels een van de grootste waterproblemen in Nederlandse natuurterreinen.
Ook het dumpen van huisdieren is een vorm van introductie van exoten. Denk aan goudvissen, schildpadden, konijnen, katten of wandelende takken. Soms worden dieren met de beste bedoelingen in de natuur ‘vrijgelaten’, maar ze veroorzaken vaak langdurige verstoring en ze lijden zelf door voedseltekort, roofdieren of kou. Ook kunnen ze ziektes met zich meebrengen. Katten hebben daarnaast een aantoonbaar negatief effect op het broedsucces van inheemse vogels.
Natuurbeheerders doen hun best, maar sommige exoten zijn praktisch niet uit te roeien. Andere soorten vragen jarenlange, intensieve bestrijding en bijna altijd kost het veel geld: van duizenden euro’s per jaar tot langdurige grootschalige projecten. Elke nieuwe besmetting betekent: meer werk, meer kosten, meer schade en minder natuur.
En dat begint soms… bij één hoopje tuinafval.
Gelukkig is de oplossing simpel en voor iedereen haalbaar:
Wil je meer lezen over hoe je voorkomt dat exoten zich verspreiden en wat je kunt doen met tuinafval of vijverplanten?
