Nieuws
Vanmorgen vroeg ging ik met collega Maarten Langbroek, ecoloog en projectmedewerker, het veld in om de werkzaamheden in de Schoorlse Duinen te bekijken. De aannemer is in het veld aan het werk en dat wordt door Maarten nauwkeurig gevolgd. Het was grijs en regenachtig. Niet echt “technisch” weer zeggen we dan, toch gingen we op pad. Het werd een heel kleurrijke wandeling.
Op ’t Groote Ganzenveld bezochten we de heidevelden. De heide die hier van nature voorkomt op het kalkarme zand, raakt steeds verder overgroeid door grassen. Om de unieke heidevelden te behouden, voeren we hier werkzaamheden uit, zoals chopperen. Dat is het verwijderen van de planten en een dunne laag humus, om een kale bodem met een dunne humuslaag te maken, zodat de heide weer terug kan groeien. Humus is een donkere, vruchtbare bovengrond die bestaat uit volledige verteerde plantenresten.
Met deze werkzaamheden volgen wij de uitgangspunten die in het Natura 2000-beheerplan voor de Schoorlse Duinen zijn vastgelegd. Daarin staat onder andere dat we het open duinlandschap met heide, mossen en korstmossen willen behouden, want deze zijn heel bijzonder voor dit gebied.
Tijdens het wandelen laat Maarten plekken zien waar de heide hard achteruitgaat. Dat komt onder andere doordat er jonge dennen en Amerikaanse vogelkers gaan groeien en er vergrassing door pijpestrootje optreedt. Daarnaast heeft de heide de afgelopen anderhalf jaar op veel plekken langdurig onder water gestaan door de vele regen. Vooral op de lagere delen is de heide daardoor geheel afgestorven.
Om de heide gezond en robuust te houden voeren we daarom verschillende maatregelen uit. De bodem moet als het ware verschraald/armer gemaakt worden, want dan kan de heide weer beter groeien. Anders nemen andere snelgroeiende grassen en bomen het over. Grassen als het pijpenstrootje worden dus gemaaid en afgevoerd. De dode heidestruiken worden ook grotendeels gemaaid en het maaisel wordt afgevoerd. Het vrijgekomen maaisel verspreiden we op wandelpaden, zodat deze beter begaanbaar blijven. Staatsbosbeheer ontvangt namelijk slechts beperkt budget voor het onderhoud van zandpaden en schelpen uit zee gebruiken we niet meer. Door dit materiaal toe te passen, blijven de paden steviger en worden ze minder zanderig.
Grote, markante dennen blijven deels staan. Een deel wordt geringd: de sapstroom wordt onderbroken door een strook bast te verwijderen. De boom sterft langzaam af. De afstervende boom en het dode hout bieden voedsel en leefruimte aan veel insecten, die op hun beurt weer voedsel zijn voor onder andere de grote bonte specht. Daarnaast kiezen we ervoor om een aantal markante grove dennen die langs een wandelpad of op een zichtbare plek voor publiek te laten staan. De markante bomen functioneren als uitkijkposten voor vogels in het open landschap en zijn ook van landschappelijke waarde voor publiek.
Ondertussen genieten Maarten en ik van de schoonheid van de natuur. We zien we hoe prachtig de duinen zijn met het rood bekermos, rendiermossen, zomersneeuw en talloze andere mossen, afgewisseld met heidepollen. Wat een kleurrijk mozaïek. We zien veel sporen van de machines in het terrein, er wordt duidelijk hard gewerkt. Maar Maarten weet uit ervaring dat de natuur er uiteindelijk robuuster en gevarieerder van wordt. Om dat in zo’n groot gebied alleen met de hand te doen, is hier simpelweg niet haalbaar. Soms moeten we wat grootschaliger ingrijpen om ook te werken aan herstel van het duinsysteem.
Door vooraf goed te monitoren weet Maarten precies welke instructies hij aan de aannemer moet meegeven. Zo worden plekken met jonge eiken niet gemaaid, omdat hier de beschermde Bruine eikenpage haar eieren afzet. Ook steilrandjes met insecten en kwetsbare hellingen worden ontzien.
Tijdens onze ronde vliegt een vrouwtje van de blauwe kiekendief – een overwinterende roofvogel – over. Even later zien Maarten en ik in de verte een houtsnip, opgejaagd door een havik, opvliegen. Vandaag heeft de houtsnip geluk. Overal zien we vossendrollen; het territorium is duidelijk gemarkeerd. De aannemer vertelt dat het om een grote, zeer mensenschuwe vos gaat. Doordat het gebied groot is en er geen wandelpaden door heen lopen is hier veel rust en ruimte voor de natuur.
Ondertussen mijmer ik over hoe we dit verhaal beleefbaar kunnen maken voor bezoekers. Een excursie hierheen is zó gaaf. Binnenkort komen we in ieder geval terug met mijn team en vrijwilligers van Buitencentrum Schoorlse Duinen. Samen vertellen we het verhaal van het duin en dat begint allemaal bij verwondering over en in de natuur.
Ondanks de regen en het grijze weer was het een kleurrijk bezoek.
