Natuurinclusieve landbouw

Veertig experimenten met boerenbedrijven

Staatsbosbeheer startte in 2018 een meerjarig project om met veertig boerenbedrijven experimenten op te zetten, waarbij we de boeren helpen over te schakelen op natuurinclusieve landbouw. Kern daarbij is dat wij een deel van onze grond inzetten. Dit doen we in samenwerking met het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV).

Minder belast

Natuurinclusieve landbouw is een onderwerp in ontwikkeling. Er bestaat nog geen vaste definitie. Het is een ecologisch houdbare vorm van voedselproductie, gebruikmakend van wat de natuur op, om en onder het bedrijf te bieden heeft. Natuurinclusieve landbouw versterkt de biodiversiteit op en rond het boerenland en belast de natuur zo min mogelijk. Het kan daarnaast bijdragen aan andere maatschappelijke opgaven. Denk daarbij aan klimaatopgaven, landschappelijke vraagstukken, waterkwaliteit en recreatie.

Twee kanten

Als een boer overstapt op natuurinclusieve landbouw heeft hij - om rendabel te kunnen opereren - méér grond nodig. Die extra natuurgrond kan hij op verschillende manieren pachten van Staatsbosbeheer. In ruil daarvoor maken we met de boer afspraken over activiteiten die de natuurinclusieve agrarische bedrijfsvoering ondersteunen en tegelijkertijd de biodiversiteit op al zijn landbouwgrond vergroten. Vanwege de natuurinclusieve bedrijfsvoering zijn er minder emissies, waardoor ook de biodiversiteit in onze natuurgebieden groeit. Het mes snijdt dus aan twee kanten.

Boeren gezocht

Staatsbosbeheer ondersteunt pachters die gemotiveerd zijn om hun eigen bedrijf natuurinclusief te maken, maar daarvoor onvoldoende grond hebben. In veertig experimenten helpt Staatbosbeheer boeren hun bedrijfsvoering te extensiveren én te onderzoeken hoe die natuurinclusieve landbouw bijdraagt aan de natuurdoelen in de gebieden van Staatsbosbeheer. Op dit moment lopen er in de meeste provincies al experimenten.
Voor de experimenten zoeken we enthousiaste boeren die met bezieling uitvoering willen geven aan natuurinclusieve landbouw op het eigen bedrijf. Daarbij gaat het om de omvorming van het bedrijf naar een extensieve vorm van landbouw met aandacht voor biodiversiteit en kringlopen. Bent u boer, pacht u grond van Staatsbosbeheer of grenst uw bedrijf aan een van onze natuurgebieden? En wilt u het experiment aangaan? Neem dan contact op met het programmateam: natuurinclusievelandbouw@staatsbosbeheer.nl

Niveaus

Natuurinclusieve landbouw kent verschillende niveaus. Deze zijn omschreven door Wageningen University & Research en het Louis Bolk Instituut in Maatregelen Natuurinclusieve landbouw.

Niveau 0: Alleen voldaan aan wettelijke bepalingen (bijvoorbeeld mest)
Niveau 1: Maatregelen voor specifieke soorten (bijvoorbeeld weidevogels)
Niveau 2: Optimalisering kringlopen op bedrijf. Meer ruimte voor natuurlijk gedrag dieren, beheer landschapselementen en beheer ten behoeve van soorten.
Niveau 3: Adaptief systeem. Kringlopen, gewassen en veerassen passen bij omgeving. Aanleg en onderhoud landschapselementen, maatregelen voor specifieke soorten. Het bedrijf vormt één systeem met omliggende landschap.

Voor onze experimenten zoeken we pachters die op niveau 2 of 3 natuurbeheer willen uitvoeren op pachtgrond van Staatsbosbeheer én hun eigen bedrijfsvoering extensiever willen maken.

Verschillende vormen

Staatsbosbeheer wil experimenteren met verschillende vormen van natuurinclusieve landbouw. Vooral met veehouderijbedrijven, akkerbouwers of gemengde bedrijven, omdat dat perspectief kan bieden aan een groot deel van de Nederlandse landbouwers. Anderzijds gaan we ook het experiment aan met minder voorkomende en nieuwe bedrijfsvormen. Denk daarbij aan agroforestry, zilte teelt, paludicultuur, enzovoort. Bij deze experimenten ligt het accent meer op onderzoek naar de toepasbaarheid van deze vormen van landbouw.

Gebruikerszekerheid

Voor boeren die graag willen deelnemen, wordt het de uitdaging om natuur en biodiversiteit op een rendabele manier te integreren in hun bedrijfsvoering. Zij zullen de gronden ook beheren volgens de SNL-richtlijnen die in de pachtovereenkomsten worden vastgelegd. Staatsbosbeheer faciliteert daarin met extra pachtgrond en gebruikszekerheid van de grond. Per situatie verschilt wat er nodig is om een experiment tot een succes te laten zijn.

Lees hier het jaarverslag 2020 over dit project.