Dossier Zaden en plantmateriaal

Staatsbosbeheer hecht aan autochtoon, hoogwaardig plantmateriaal. We ontwikkelen dit in onze eigen terreinen, zaadgaarden en genenbank voor autochtone bomen en struiken.

Visie en beleid zaden en plantmateriaal

Op deze pagina leest u over de richtlijnen, regelgeving, uitgangspunten en samenwerking bij het ontwikkelen van plantmateriaal en over de verkoop van zaden, bomen en struiken.

Staatsbosbeheer zet zich in voor kwalitatief goed plantmateriaal bij de aanleg en ontwikkeling van bos, natuur en landschap. Dit plantmateriaal komt voort uit zaden van de eigen terreinen, zaadgaarden of onze genenbank voor autochtone bomen en struiken. Uitgangspunt is dat de bomen en struiken die we planten een heel leven mee kunnen – en als het goed gaat, soms meer dan honderden jaren. Bij een goede boskringloop volgt uit deze vegetatie dan ook weer natuurlijke verjonging. De kwaliteit van het uitgangsmateriaal is daarom zeer belangrijk. 

Plantmateriaal van hoogwaardige kwaliteit en goede herkomst

Goed uitgangsmateriaal voldoet aan de volgende eisen:

Afhankelijk van de soort, de gebiedskenmerken en doelstelling kiezen onze terreinbeheerders in samenwerking met de afdeling Zaad en Plantsoen voor autochtoon of geselecteerd (productie)plantmateriaal. Al het plantmateriaal dat we gebruiken dient van goede herkomst en kwaliteit te zijn, zoals omschreven in de wetgeving. Lees meer over de aspecten waar we rekening mee houden bij aanplant onder Zaden en plantmateriaal in de praktijk.

Kwaliteitsborging volgens bosbouwkundige richtlijnen en de Rassenlijst

Staatsbosbeheer mag plantmateriaal van de meeste boom- en struiksoorten voor bosbouwkundige doeleinden alleen gebruiken, als het aan bepaalde voorwaarden voldoet. Deze voorwaarden zijn vastgelegd in Nederlandse en Europese regelgeving. Op deze wijze wil de (Europese) overheid voorkomen dat organisaties ongeschikt plantmateriaal gebruiken dat kan leiden tot kwaliteitsverlies van onze leefomgeving.

EU-richtlijn
Sinds 1 januari 2003 geldt de ‘EU-Richtlijn betreffende het in de handel brengen van bosbouwkundig teeltmateriaal’(1999/105/EEG). De aangesloten lidstaten mogen van een aantal zogenaamde ‘Richtlijn-soorten’ voor bosbouwkundig gebruik uitsluitend EU-gecertificeerd teeltmateriaal van voldoende genetische kwaliteit in de handel brengen. Voor Nederland is deze richtlijn vertaald naar Nederlandse omstandigheden en soorten.

Nederlandse wetgeving
Bij de Zaaizaad & Plantgoedwet (2005) bracht de Nederlandse overheid een Rassenlijst uit van geselecteerde bomen en struiken van goede bosbouwkundige kwaliteit. In de lijst zijn ook autochtone bomen en struiken opgenomen. De boom- en struiksoorten in de Rassenlijst staan onder controle van de Nederlandse Algemene Kwaliteitsdienst (NAK)-Tuinbouw. ‘NAK-T’ controleert en registreert alle handelingen rond het voortbrengen, opkweken en verhandelen van plantmateriaal in Nederland. Op grond van deze controle oogst, vermeerdert en verkoopt Staatsbosbeheer bomen en struiken ten behoeve van bos, natuur en landschap. Onderstaand filmpje vertelt over het belang van de Rassenlijst.

Visie op hoogwaardig plantmateriaal en duurzaamheid

Bij Staatsbosbeheer geloven we dat het voor het behoud van een gezonde leefomgeving (in het licht van biodiversiteit) belangrijk is de kwaliteit van bossen en natuur veilig te stellen, voor huidige en toekomstige generaties (mens, dier en plant). Dit doen we door middel van duurzaam beheer dat aansluit op het ecologische en biologische proces in onze terreinen. En door het beheren en (waar nodig) aanplanten van autochtone bomen en struiken die aansluiten bij deze natuurlijke processen. Voor houtteelt gebruiken we hoogwaardig plantmateriaal conform de Nederlandse Rassenlijst voor bomen (en struiken). Daarmee sluiten deze boom- en struiksoorten aan op de Nederlandse omstandigheden zoals bodem, klimaat en biotische omgevingsfactoren (o.a. bodemleven, insecten en vogels) en relaties.

Genenbank voor behoud biodiversiteit

In 2006 opende Staatsbosbeheer een genenbank voor de herintroductie van autochtone bomen en struiken. Het initiatief voor deze genenbank kwam voort uit het Verdrag van Rio de Janeiro in 1992. Hierin verplichtten landen zich om zich sterk te maken voor het behoud van de biodiversiteit binnen hun grenzen en om dit te vast te leggen in hun nationale wetgeving.

In Nederland resulteerde het Verdrag van Rio de Janeiro in de nota 'Bronnen van ons bestaan' (2002). Als onderdeel van deze nota stelde het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie financiële middelen beschikbaar voor de inrichting en het beheer van een genenbank voor autochtone bomen en struiken. Dit werd Genenbank Bronnen voor nieuwe natuur in boswachterij Roggebotzand in Flevoland.

Doelstelling genenbank Roggebotzand

Via de genenbank zorgen we ervoor dat de oorspronkelijke autochtone bomen en struiken weer een ruime plek krijgen in onze natuur en stellen we de biodiversiteit in ons land veilig. Nu, en voor toekomstige generaties. Doel van de genenbank is om autochtone bomen en struiken te behouden en te kweken, zodat zij uiteindelijk in de natuur weer tot levensvatbare populaties kunnen uitgroeien.

Samenwerking met kwekerijen en aanplant

Nadat het oorspronkelijke plantmateriaal in het Roggebotzand vruchten en zaden heeft voortgebracht, kweken externe kwekerijen plantmateriaal uit deze zaden. Uiteindelijk plant Staatsbosbeheer de bomen of struiken over naar hun definitieve bestemming of worden ze verkocht (zie Zaden en plantmateriaal in de praktijk).

Verkoop plantmateriaal aan externe partijen

Staatsbosbeheer vindt het belangrijk om hoogwaardige en/of autochtone zaden en plantmaterialen te delen met andere natuurbeherende organisaties, kwekers en particuliere kopers, zoals particuliere boseigenaren. Op die manier kunnen we samen met deze externe partijen bijdragen aan de biodiversiteit en kwaliteit in bossen, natuur en landschap. Meer informatie over de voorwaarden en bestelformulieren vindt u op de pagina Zaden en plantmateriaal bestellen.

Lammert Kragt
Vragen over dit onderwerp? Lammert Kragt
Teamleider Beheer en productie
zaad.plantsoen@staatsbosbeheer.nl
030-6926262

Deze site gebruikt cookies. Klik hier voor meer informatie.

Sluiten