Informatie over cookies

Staatsbosbeheer maakt op deze website gebruik van cookies. Meer uitleg over cookies.

Noodzakelijk

Zorgt voor een goede werking van de website

Social

Nodig voor het delen van pagina's en bekijken van video's

Statistieken

Hiermee stemmen we de website af op voorkeuren van bezoekers

Contact

Dossier Bos

Staatsbosbeheer zorgt voor planten en dieren door bossen te beschermen, laat recreanten het bos beleven en produceert hout voor de Nederlandse markt.

Veelgestelde vragen over kappen van bomen

We begrijpen dat er veel vragen zijn over kap van bomen. Bomen zijn belangrijk in de strijd tegen klimaatverandering, en wij Nederlanders zijn gek op natuur, en dan vooral op bomen. Staatsbosbeheer kapt bomen dan ook niet zomaar, we hebben hier een aantal redenen voor. Die leggen we graag aan je uit, aan de hand van deze animatie en veelgestelde vragen.

 

Waarom kapt Staatsbosbeheer bomen? 

Om een bos gevarieerd en toekomstbestendig te houden voor mens, plant en dier, is bomenkap nodig. En omdat we willen bijdragen aan duurzame houtproductie in Nederland. Kap is ook nodig voor de veiligheid, zoals in het geval van essentaksterfte. Aangetaste bomen kunnen plotseling omvallen en dat willen we natuurlijk voorkomen. Soms is het ook nodig om bomen te kappen om een bos om te vormen naar andere natuur, voor instandhouding van de biodiversiteit. Niet alleen omdat we ons verantwoordelijk voelen voor het behoud van planten- en diersoorten, maar ook omdat er internationale afspraken zijn over biodiversiteit. Overigens werken we altijd volgens de duurzaamheidsprincipes van FSC en Gedragscode Bosbeheer. Lees meer over de verschillende redenen voor houtkap.

Maar bos is toch belangrijk voor het klimaat?

Bomen slaan veel CO2 op en zijn dus belangrijk voor het klimaat. Daarom wil Staatsbosbeheer meer bos in Nederland. Tegelijkertijd staat de biodiversiteit in Nederland onder druk. Tal van (vaak bedreigde) dier- en plantensoorten gedijen juist in open landschappen, zoals heide, duinen of stuifzand. Soms is het op sommige plekken dan nodig om bos weg te halen, zodat er leefruimte komt voor planten en dieren die afhankelijk zijn van andere natuur. Denk daarbij aan de zandhagedis, tapuit, veldleeuwerik en nachtzwaluw. We kijken op welke plekken dat effectief is. Nederland heeft (inter)nationaal afspraken gemaakt om de biodiversiteit te vergroten. Daar ligt voor Staatsbosbeheer als grootste natuurorganisatie een belangrijke opgave (zie bijvoorbeeld Natura 2000). Het gaat dus om keuzes maken: de beste natuur op de beste plek, slim je natuurgebieden indelen. Daarom is het een goed idee om het omvormen van bossen zo veel mogelijk te compenseren en nieuwe bossen aan te planten. Het ene doen, betekent niet het andere laten. We bekijken momenteel waar dat kan.

Kappen jullie niet gewoon bomen om geld te verdienen?

Het is waar dat we het hout uit de bossen verkopen. We vinden het belangrijk om bij te dragen aan duurzame houtproductie in Nederland. De gebruiker koopt bij ons uitsluitend FSC-gecertificeerd hout de met de garantie dat het op duurzame wijze is geproduceerd. Die garantie is er niet altijd bij geïmporteerd hout. Staatsbosbeheer dekt zo 3 procent van de Nederlandse houtbehoefte, een klein aandeel dus. De opbrengsten van deze houtverkoop vloeien terug in het beheer van onze gebieden. Het zijn dus investeringen in de natuur.

De omvang van houtverkoop ligt al jaren op gemiddeld 300.000 kuub. Het is dus niet zo dat we meer bomen zijn gaan kappen sinds de verzelfstandiging van Staatsbosbeheer (1998) en de teruglopende overheidsgelden voor natuurbeheer (vanaf 2014).

Kappen jullie niet vooral voor de verkoop van biomassa?

Nee. Biomassa is een bijproduct van ons bosbeheer en geen doel op zich. Het hout van de bomen die we kappen willen we zo hoogwaardig mogelijk toepassen, zoals voor meubels en vloeren. Takken waaruit geen planken gezaagd kunnen worden, laten we vaak liggen als voeding voor het bodemleven en de rest bieden aan als grondstof voor groene energie.

wat wordt er gemaakt van Hollands hout®

Verbranding van dit materiaal levert nog steeds CO2-uitstoot op, maar de nieuwe bomen waar we voor zorgen nemen deze weer op. Wij streven altijd naar de meest hoogwaardige toepassingen van ons hout – en met de langste vastlegging van CO2. We beschouwen biogrondstoffen in de vorm van houtsnippers dus als het laagste niveau op de ‘duurzaamheidsladder’. We letten bij het aspect duurzaamheid niet alleen op de kwaliteit van het hout maar ook op de transportafstanden.
Lees ook de veelgestelde vragen over biogrondstoffen.

Waar komen jullie houtsnippers vandaan?

Er zijn verschillende situaties in het natuurbeheer waarbij delen van bomen en houtige opslag worden verwerkt tot houtsnippers: bij de houtoogst in bos, in het landschapsonderhoud, zoals in houtwallen en singels, bij omvorming van bos naar andere typen natuur en bij het reguliere onderhoud van open natuurgebieden zoals heide, duinen en veengebieden, die niet vol mogen lopen met bomen en struiken.

Delen van bomen die we niet hoogwaardig kunnen toepassen, zoals takken en toppen, worden weer aan de natuur teruggegeven,. Tenzij de groeiplaats zo rijk is dat dit niet per se nodig is of verschraling van de bodem juist nodig is voor de vegetatie. Kromme, beschadigde, oude of zieke bomen blijven staan voor holenbroeders en andere dieren, of worden geoogst als ze daarmee groeiruimte voor de resterende bomen geven. Bij slechte houtkwaliteit is versnipperen dan de enige optie.

Het beheer van landschapselementen is nodig om ze te behouden. Daarbij komt per onderhoudsactie relatief weinig hout van vaak dunne en kromme bomen vrij. Dit hout is, op een incidentele stam na, niet geschikt voor andere houttoepassingen.

Bij omvorming naar andere typen natuur, die soms nodig is om het leefgebied van bedreigde plant- en diersoorten veilig te stellen, gaat het meestal om natuur die een voedselarme bodem nodig heeft. Als daarvoor bomen worden verwijderd moeten er dus zo weinig mogelijk boomresten achterblijven. Het kan dus zijn dat daar zelfs boomstronken en -wortels worden verwijderd. Om dit materiaal toch een toepassing te kunnen geven worden deze ook versnipperd.

In heidevelden en in hoogveengebieden komt spontaan opslag van bomen op. Als we deze heide en hoogvenen met hun unieke natuurwaarden willen behouden is het verwijderen van deze opslag nodig. De boompjes zijn nog te dun om hoogwaardig toe te passen. Ze kunnen vaak ook niet blijven liggen. Het behoud van een voedselarme bodem is belangrijk voor het behoud van bijvoorbeeld heide of hoogveen.

Waarom werken jullie met grote machines? Die maken veel kapot.

We werken met grote machines omdat dat efficiënter is. Bomen kappen kost zo minder geld, waardoor er meer geld overblijft voor natuurbeheer. We gebruiken de machines alleen op plekken waar dat kan. Daarbij proberen we zo veel mogelijk de paden en overige natuur te ontzien. Kort na de houtoogst ziet het bos er vaak niet fraai uit. Dit beeld verandert echter snel; er gaat weer van alles groeien. En we herstellen beschadigde paden en hekwerken zo snel mogelijk, zodra het weer dat toelaat.

Vanaf wanneer nemen bomen CO2 op en hoe lang blijven ze staan?

Bomen nemen CO2 op, zodra ze gaan groeien nadat ze geplant zijn. In het begin is het nog niet zoveel. Naarmate de boom groeit gaat het steeds sneller, omdat grotere bomen meer inhoud en meer takken en bladeren hebben. Naarmate de boom ouder wordt neemt dit weer af; groeiende bomen leggen het meest effectief CO2 vast. De CO2 wordt opgenomen via de groene bladeren en daarna in de boom omgezet tot nieuwe takken, bladeren en wortels. Niet alle bomen zullen 100 jaar blijven staan, omdat naarmate het bos groeit de bomen elkaar verdringen en beconcurreren om het licht en de beschikbare ruimte. Snelgroeiend soorten zullen dit in eerste instantie winnen, maar die worden niet heel oud. De langzaam groeiende bomen, zoals beuken en eiken die ertussen groeien zullen uiteindelijk overblijven en deze bomen kunnen wel meer dan 200 jaar oud worden. Als een boom gekapt wordt, blijft de vastgelegde koolstof gevangen in het hout. Bij duurzaam houtgebruik (dus voor de bouw, meubels etc.) blijft de CO2 dus uit de atmosfeer en er groeien weer nieuwe bomen op die plekken voor terug. Op die manier wordt per saldo meer CO2 uit de atmosfeer gehaald en voor een lange periode vastgelegd. 

Zit jouw vraag er niet bij? Stel hem via Facebook, Twitter of per mail