Forten en linies

Een theatervoorstelling, of een uitje met het hele gezin. Op de forten van Staatsbosbeheer is van alles te doen.

Nieuwe Hollandse Waterlinie

De forten van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zijn plaatsen waar geschiedenis, cultuur en natuur hand in hand gaan. Monumenten van formaat! Sterker nog, de militaire bolwerken, het strategisch landschap en het watermanagementsysteem van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zijn zo uniek dat het op de voorlopige lijst van UNESCO Werelderfgoed als uitbreiding op de Stelling van Amsterdam.  

In een lange rij tussen Muiden (aan het IJsselmeer) en Gorinchem (bij de Biesbosch) liggen ruim 60 forten met schansen, sluizen en dijken: de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Ooit zaten de manschappenkamers van de forten vol soldaten, klaar om de vijand te verslaan. Maar de vijand kwam niet én het vliegtuig werd uitgevonden, waardoor het systeem van forten in één klap hopeloos verouderd was als verdediging. De forten kwamen leeg te staan.

Doordat ze eigendom van Defensie waren, bleven de meeste decennialang verboden terrein. De natuur greep haar kans en kon ongestoord haar gang gaan. Ze zijn bijvoorbeeld een belangrijke overwintersplek voor vleermuizen.

Parels van de Waterlinie

Fort bij Rijnauwen is het grootste vestingswerk van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Je kunt het fort bezoeken tijdens rondleidingen van april t/m september. Een andere parel van de Waterlinie is het Fort bij Vechten. Hier vind je het Waterliniemuseum: een interactieve ontdekkingstocht door de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Een tentoonstelling vertelt over de Romeinse geschiedenis van het fort. Andere bekende forten zijn Pampus, het Muiderslot, Fort Vechten, Fort Asperen, Fort Vuren en Slot Loevestein. Alle forten op een rij

Historie

In de 17e eeuw werd de Oude Hollandse Waterlinie aangelegd. Deze liep vanaf Muiden westelijk van Utrecht naar Gorinchem. Door grote stukken land onder water te zetten (inunderen), werd het de vijand moeilijk gemaakt de steden te bereiken. In 1822 werd de Nieuwe Hollandse Waterlinie gebouwd om aanvallen uit het oosten en zuiden af te kunnen slaan. Deze linie liep langs de oostgrens van Utrecht.

Inundatie en forten

De Waterlinie bestaat grotendeels uit gebieden die onder water te zetten zijn. Op plaatsen waar dit niet mogelijk was bouwde men forten. Elk fort werd aangepast aan de specifieke eisen die het landschap stelde en daarom is elk fort een uniek bouwwerk. Betere wapens en andere oorlogstechnieken maakten een einde aan dit verdedigingswerk. De nekslag kwam toen de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog parachutisten achter de linie afwierpen. Na deze oorlog werd er niets meer aan de linie gedaan.

Tweede leven

Zo’n 80 procent van de linie is bewaard gebleven. De vroegere functie van de linie is vervallen, maar er worden nieuwe gebruiks- en belevingsmogelijkheden ontwikkeld die bijdragen aan het behoud en bescherming van dit unieke erfgoed. Staatsbosbeheer levert hieraan als eigenaar van 15 forten en beheerder van 2000 ha omringende natuurterreinen een bijdrage aan. Door restauratie, herbestemming en ingebruikgeving aan ondernemers krijgen de forten een nieuwe bestemming. Zo doen ze dienst als conferentieoord, wijnproeverij, museum of bed and breakfast. Een deel is alleen tijdens de Fortenmaand in september toegankelijk, andere kun je hele jaar bezoeken.

Erfgoed

De Nieuwe Hollandse Waterlinie is zo uniek dat het op de voorlopige lijst van Werelderfgoed van UNESCO voor 2019 staat. De Stelling van Amsterdam, een andere waterlinie, staat al op deze lijst.

Meer informatie

Een overzicht van alle objecten, geschiedenis en functies vind je op de website van de Nieuwe Hollandse Waterlinie.

logo hollandse waterlinie
Meer info over de Nieuwe Hollandse Waterlinie vind je op HollandseWaterlinie.nl
Fort Vechten
Meer info

over de historie van waterlinies vind je in het 

Waterliniemuseum

Deze site gebruikt cookies. Klik hier voor meer informatie.

Sluiten