Natuurwijs

De Stichting NatuurWijs geeft buitenlessen aan schoolklassen, midden in de natuur en gewoon onder schooltijd.

Biologieles midden in de natuur

Kinderen zijn de toekomst. Wie jong liefde voor de natuur leert, is ook op latere leeftijd meer betrokken van het belang van natuur en -bescherming. Daarom startten het NatuurCollege en Staatsbosbeheer samen de Stichting NatuurWijs. Die geeft ‘buitenlessen’ aan schoolklassen, midden in de natuur en gewoon onder schooltijd. Daar kan geen biologieles tegenop!

Op scholen krijgt natuuronderwijs vaak weinig aandacht. En wát kinderen ervan oppikken, leren ze meestal uit boeken of van een scherm. Maar buiten leer je natuurlijk veel meer. Bovendien is het leuker: leren door zelf te zien, te voelen, te horen, te ruiken en te ervaren. Met dat idee ontwikkelden Universiteit Utrecht, Staatsbosbeheer en NatuurCollege – een organisatie die de band tussen mens en natuur wil herstellen - in 2009 samen het leerprogramma NatuurWijs, waar inmiddels ook Wageningen University aan meedoet. Elke partner brengt eigen expertise in. Staatsbosbeheer stelt haar natuurgebieden open én biedt de nodige kennis en mankracht.

Initiatief van Prinses Irene

De reden is glashelder. “Wij willen mensen, groot én klein, laten ervaren dat ze onderdeel zijn van de natuur. Dat doen we zelf, of samen met partners,” zegt Keelin O’Connor, directeur van NatuurWijs en teamleider bij Staatsbosbeheer.

Het idee daarvoor kwam uit bijzondere hoek: prinses Irene. Het NatuurCollege – een initiatief van de prinses om mensen meer in contact met de natuur te brengen – zocht partners om de jeugd de natuur te helpen herontdekken. De prinses was namelijk geschrokken van hoe weinig tijd veel kinderen tegenwoordig nog in de natuur doorbrengen. Keelin: “Staatsbosbeheer was volgens haar een logische partner om daar iets aan te doen. Met als doel: kinderen drie hele dagen zelf de natuur te laten ontdekken - ze ‘in de natuur te laten zakken’.”

Stap voor stap

Het proces telde een aantal belangrijke stappen.Dat begon met een projectgroep van twee medewerkers van NatuurCollege, twee van de Universiteit van Utrecht voor de educatieve expertise en Keelin namens Staatsbosbeheer. Samen zetten ze de koers uit. Keelin: “Parallel daaraan heb ik de subsidie bij het toenmalige ministerie van Landbouw, Natuur en Visserij aangevraagd. Toen die rond was, konden we het NatuurWijs-programma tot in detail verder ontwikkelen.

Dat werd een leerzaam én actief programma voor alle basisschoolkinderen - van groep 1 tot en met 8. Gastheer is een regionale ‘NatuurWijzer’: een speciaal getrainde boswachter of instructeur namens Staatsbosbeheer. Samen met de leerkracht kiest en verkent hij of zij een natuurgebied dicht bij de school. Vervolgens bedenken ze een thema – bijvoorbeeld ‘voedsel’ of ‘voortplanting’ – en ontwikkelen ze een leerzaam programma dat precies past bij het natuurgebied, de klas en de lesmethoden van de school.

Toen het programma klaar was, kwam de volgende stap: het opleiden van eerste twaalf ‘NatuurWijzers’. Keelin: “Dit zijn vrijwel allemaal ervaren boswachters die specifiek voor dit programma zijn bijgeschoold. Zij weten alles over de natuur en hoe ze een spannend thematisch natuur-ontdekkingsprogramma kunnen samenstellen, op maat voor basisscholieren. Ze kunnen dat heel goed en enthousiast brengen – super aanstekelijk!”

Vanuit de ruimte heb ik met eigen ogen gezien hoe kwetsbaar de natuur op onze planeet is

André Kuipers, astronaut en natuurbeschermer

Enthousiast ambassadeur

Na alle voorbereidingen kwam de volgende spannende fase: het benaderen van deelnemers, de scholen en klassen. Daarbij kreeg NatuurWijs hulp van een andere bekende natuurbeschermer: André Kuipers. De astronaut is enthousiast ambassadeur van de stichting. “Vanuit de ruimte heb ik met eigen ogen gezien hoe kwetsbaar de natuur op onze planeet is”, zegt hij. “Houtkap, erosie, luchtvervuiling – het is van bovenaf allemaal goed zichtbaar. Aan ons de taak om voorzichtig met onze aarde om te gaan, en om ook onze kinderen dat te leren. Zoiets blijft ze bij. Zodat zij later, als ze groot zijn, die ervaring weer doorgeven aan hún kinderen.”

Beestjes vangen

Inmiddels bewijst de praktijk dat kinderen dol zijn op de NatuurWijs lessen. Vooral op de buitendagen: dan gaan ze er zélf op uit en komen ze letterlijk in aanraking met de natuur. Spelenderwijs leren ze veel: van spoorzoeken en stil zijn tot beestjes vangen, bomen zagen en slootje springen. Ontdekken en onderzoeken, samen spelen én samen werken met de boswachter.

Dat geeft enthousiaste reacties. “In het bos groeiden besjes, die mochten we proeven. De boswachter wist alles van dieren en planten!", zegt Tom (9 jaar) op de website van NatuurWijs. En juffrouw Wil van basisschool De Fontein uit de regio Utrecht laat weten: "NatuurWijsdagen zijn enorm leerzaam. Door zelf op ontdekkingsreis te gaan, leren ze meer dan uit de boekjes. Het is mooi om te zien hoe ze allemaal hun best doen. Luisteren naar geluiden, zoeken naar sporen of graaien naar kikkerdril: alles vinden ze leuk! Ze steken er veel van op. En aan het eind van de dag is er maar één vraag: ‘Juf, wanneer gaan we weer?’."

Door zelf op ontdekkingsreis te gaan, leren ze meer dan uit de boekjes

Juffrouw Wil, basisschool De Fontein

Van actie tot stiltemomenten

Ook de NatuurWijzers kijken steevast uit naar de buitendagen. Zoals boswachter Andy Liebrand. Hij neemt klassen vaak mee naar ’t Sohr, een natuurgebied in Noord-Limburg met graslanden, ruigtes, rietvelden en moerbossen. Inspannende activiteiten wisselt hij graag af met stiltemomenten. “Daarbij geef ik de kinderen opdrachten mee”, legt hij uit. “Iets om over na te denken, terwijl ze intussen tot rust of tot zichzelf komen. Dat doet écht iets met ze. Soms vertellen ze daarna over heel andere, persoonlijke dingen. Van ‘Ik dacht aan mijn dode konijn’ tot ‘Ik dacht aan thuis’.”

Als boswachter vertelt hij daarnaast graag over planten en dieren. Maar het gaat hem vooral om ‘de beleving en de verbinding met de natuur’ dan de feitjes: “Ik vind het een enorme winst als kinderen die eerst geen kikker durfden vast te houden, dat later wel doen. Laatst zei een meester na afloop: ‘Een dag met NatuurWijs op pad, daar kan geen biologieles tegenop!’ Dat is toch een heel mooi compliment?”

Contact

Wilt u zelf met een basisschoolklas of -groep een NatuurWijs-project opzetten, of eerst meer informatie? Kijk op website Natuurwijs.nl 

Stichting NatuurWijs
Vennekes 7, 4854 AR Bavel
www.natuurwijs.nl
info@natuurwijs.nl  
T 06-53846238

Staatsbosbeheer
Keelin O’Connor, teamleider Mens en Maatschappij
k.connor@staatsbosbeheer.nl  

Deze site gebruikt cookies. Klik hier voor meer informatie.

Sluiten