Contact

Dossier Waddenzee

De gezamenlijke visie op de toekomst van de Waddenzee ontwikkelt zich gestaag en Staatsbosbeheer draagt hier actief aan bij.

Uniek in de wereld

De Waddenzee is altijd in beweging, geen minuut is er gelijk. Zelfs op wereldschaal is het een groot gebied waar eb en vloed het landschap intens beïnvloeden. Door de natuurlijke dynamiek ontwikkelt het landschap zich voortdurend. Er ontstaan slikken, kwelders, duinen, mosselbanken, geulen en zandplaten die aan allerlei dieren en planten een geschikt leefgebied bieden. Planten en dieren hebben zich hieraan aangepast. Dat is hun kracht, maar het maakt ze ook kwetsbaar. Ze zijn vaak afhankelijk van de specifieke omstandigheden in dit gebied. Van meerdere soorten trekvogels is zelfs een belangrijk deel van de wereldpopulatie afhankelijk van het gebied. Het is daarmee een onmisbare pleisterplaats tijdens de jaarlijkse vogeltrek.

Bescherming tegen verstoring

De Waddenzee is al meer dan 20 jaar wettelijk beschermd. De Nederlandse Waddenzee is een beschermd natuurmonument en het Duitse en Deense wad zijn nationaal park. Bescherming is hard nodig. Pas de laatste jaren beginnen we te begrijpen hoezeer water, zand, slib, algen, vogels, vissen en zeehonden van elkaar afhankelijk zijn. Zonder het te beseffen heeft de mens deze subtiele balans al behoorlijk verstoord. Een aantal dynamische sleutelprocessen is zo uit balans, dat de rijkdom van het gebied sterk is afgenomen. Wetenschappelijk onderzoek, bijvoorbeeld naar de kanoet en de kokkel (een schelpdier), heeft velen de ogen geopend.

Natura 2000, Europees natuurnetwerk

Nederland heeft de Waddenzee en de Noordzeekustzone in 2009 aangewezen als Natura 2000-gebied. Ze zijn erg belangrijk voor schelpdieren en andere organismen op de zeebodem, voor vogelsoorten en vissen, en voor zeezoogdieren zoals de gewone en grijze zeehond en de bruinvis. Wist je bijvoorbeeld dat er 3 soorten zeepaardjes in de Waddenzee voorkomen, en dat de rog en de hondshaai vissoorten van de Waddenzee zijn? Nu moet in een beheerplan duidelijk worden hoe we de biodiversiteit koesteren en helpen. Dit plan is een flink eind op streek. De meest actuele informatie over de wettelijke status en de beheerplannen vind je op Natura2000.nl.

Werelderfgoed Waddenzee

In juni 2009 heeft UNESCO de Waddenzee aangemerkt als Werelderfgoed. Dit is een bekroning van de jarenlange inzet van veel bewoners, organisaties en overheden voor het gebied. Hiermee bevestigt UNESCO dat de Waddenzee onvervangbaar is en dat het gebied bijzondere universele waarden heeft. De Waddenzee staat daarmee op gelijke voet met bijvoorbeeld de Grand Canyon en het Great Barrier Reef. Het Werelderfgoed Waddenzee bestaat uit het Nederlandse en het Duitse deel van de Waddenzee, in totaal bijna 10.000 vierkante kilometer. Inmiddels heeft Denemarken de Deense Waddenzee als nationaal park aangewezen en is de weg vrij om het Deens wad aan het Werelderfgoed toe te voegen. De status van Werelderfgoed is een keurmerk, een soort Michelin-ster. Staatsbosbeheer werkt hard mee om met beheer en goed gebruik het keurmerk te behouden. Meer over Werelderfgoed Waddenzee.

Regels en criteria Werelderfgoed

De UNESCO legt geen nieuwe regels op maar landen moeten wel regelmatig verslag doen van de conditie van het gebied en de manier waarop het wordt beschermd. Op de werelderfgoedlijst staan nu ongeveer 200 natuurlijke en bijna 700 culturele werelderfgoederen. Soms worden items uit de lijst geschrapt, bijvoorbeeld als ze volgens UNESCO niet goed worden beheerd.

Werelderfgoed moet volgens UNESCO per definitie beschikken over ‘een bijzondere, universele waarde; het moet onvervangbaar en uniek zijn’. UNESCO hanteert hiervoor verschillende criteria en de Waddenzee is op 3 van deze criteria uniek in haar soort:

  • Variatie: de Waddenzee kent een zeldzame variatie in leefomgevingen, waardoor er ruim 10.000 soorten land- en waterdieren voorkomen. Ook maken zo’n 12 miljoen vogels uit bijvoorbeeld Canada, Azië en Noord-Siberië jaarlijks tijdens hun trektochten een onmisbare tussenstop in het Waddengebied.
  • Dynamiek: de Waddenzee laat zien hoe planten en dieren zich aanpassen aan wisselende omstandigheden. De dynamiek van wind, getij en de ontmoeting tussen zoet en zout water leidt tot een bijzondere variatie aan dieren en planten die zich hieraan hebben aangepast.
  • Aarde: ten slotte is de Waddenzee van wereldbelang omdat het gebied veel vertelt over de geschiedenis van de aarde.

Meer informatie over de criteria en over de Waddenzee als werelderfgoed vind je op de (Engelstalige) site van UNESCO.

Tamara Bok
Vragen over dit onderwerp? Tamara Bok Gebiedsmanager

Deze site gebruikt cookies. Klik hier voor meer informatie.

Sluiten