Dossier Oostvaardersplassen

Edelherten, konikpaarden en Heckrunderen spelen een belangrijke rol in het ecosysteem van het gebied.

Feiten en cijfers

Oppervlakte

Deze natuurterreinen vormen samen het Oostvaardersplassengebied:

  • Oostvaardersplassen: circa 6.000 ha (waarvan 1.600 ha open water, 2.000 ha riet en 2.400 ha gras en bos)
  • Hollandse Hout: circa 900 ha (ongeveer 3x3 kilometer)
  • Oostvaardersveld: 328 ha
  • Oostvaardersbos (voorheen Fluitbos): 170 ha
  • Kotterbos: 340 ha

Toegankelijkheid

Vanwege het moerassige karakter van het terrein en de rust en ruimte die de dieren nodig hebben, is het kerngebied van de Oostvaardersplassen niet vrij toegankelijk. Ook zijn enkele bosgebieden in de wintermaanden (deels) afgesloten voor bezoekers. Zie toegankelijkheid. Wel zijn er uitkijkplekken (maar liefst 17) vanwaar je een prachtig uitzicht hebt op het gebied. ’s Winters mag je in de Oostvaardersplassen schaatsen, ook in het kerngebied. Zie natuurgebied Oostvaardersplassen voor wandel- en fietsroutes, uitkijkpunten en bezoekerscentra.

Geschiedenis

De geschiedenis van de Oostvaarderplassen gaat 'slechts' terug tot 1968, toen grote plassen water bleven staan in de nieuw aangelegde Flevopolder. Er zou een industriegebied komen. Daar was niet direct behoefte aan, dus werd het moerasgebied ingezaaid met riet en met rust gelaten. De natuur nam het nieuwe land in bezit en ontwikkelde zich tot een nieuwe wildernis. De Oostvaardersplassen kreeg zijn huidige begrenzing toen in 1982 de spoorlijn tussen Almere en Lelystad met een bocht om het moeras werd gelegd. Om het gebied niet te laten verdrogen, is rond 1975 een kade om het moeras aangelegd. Daardoor ontstond de huidige tweedeling tussen het moeras en het droge deel. De Rijksdienst voor de IJsselmeerpolders (RIJP) was de beheerder. In 1996, is het beheer overgedragen aan Staatsbosbeheer. Zie Jaartallen

Introductie grote grazers

De grootste menselijke ingreep in het gebied was de introductie van grote grazers. In 1983 is een groep van 35 Heckrunderen en in 1984 27 konikpaarden in het gebied gebracht. In 1992 volgden 54 edelherten. De hoefdieren doen wat de ganzen in het moeras ook doen: het landschap open houden. Zo blijft het gebied aantrekkelijk voor ganzen en andere water- en moerasvogels.

Staatsnatuurmonument

In 1986 is de Oostvaardersplassen aangewezen als Staatsnatuurmonument. Vooral aan de ruimte en de rust werd een bijzondere betekenis toegekend. Vooropgesteld werd dat het gebied zich op een zo natuurlijk mogelijke manier moest kunnen ontwikkelen tot een 'zo compleet mogelijk complex van eutrofe zoetwatermoerasecosystemen'. Bij die gelegenheid werd benadrukt dat het belangrijk was om de omvang en de rust van het gebied te behouden.

Wetland

De Oostvaardersplassen is in 1989 aangewezen als Wetland onder het Verdrag van Ramsar. De 150 landen die zijn aangesloten bij het Wetlandsverdrag maken op vrijwillige basis afspraken om de waardevolle waterrijke gebieden binnen hun grenzen te beschermen. Nederland meldde 49 gebieden aan, waaronder de Oostvaardersplassen. In 1989 is het gebied tevens onder de werking van de Europese Vogelrichtlijn gebracht.

Natura 2000

Sinds januari 2010 is de Oostvaardersplassen een Natura 2000-gebied. Dit vervangt de status van Staatsnatuurmonument en Vogelrichtlijngebied. Staatsbosbeheer heeft zich gecommitteerd aan de bescherming van 31 vogelsoorten. Natura 2000 omschrijft instandhoudingsdoelstellingen voor ieder aangesloten gebied. Hiervoor is een beheerplan opgesteld, dat in 2016 werd vastgesteld. Zie ook dossier Natura 2000.

Diploma voor beheer

De Raad van Europa kent diploma's toe voor excellent natuurbeheer. Zo'n onderscheiding wordt toegekend aan gebieden van Europees belang. Staatsbosbeheer ontving voor de Oostvaardersplassen dit diploma in 1999, 2004 en 2009. Het laatste diploma is voor een periode van tien jaar verlengd.

Wetenschappelijk onderzoek

Staatsbosbeheer is op verzoek van de staatssecretaris van EZ bezig met het opzetten van een wetenschappelijke adviescommissie. Eén van de taken is het opstellen van een wetenschappelijke onderzoeksagenda. Een greep uit de publicaties die de afgelopen jaren zijn verschenen, vind je in de lijst wetenschappelijk onderzoek Oostvaardersplassen.

Boswachter Hans-Erik Kuypers
Vragen over dit onderwerp? Hans-Erik Kuypers
Boswachter
he.kuypers@staatsbosbeheer.nl
06-55766941

Deze site gebruikt cookies. Klik hier voor meer informatie.

Sluiten