Dossier Landschap

Staatsbosbeheer staat voor natuur én cultuur omdat deze twee in het Nederlandse landschap ook niet gescheiden zijn.

Landschap in de praktijk

Het landschap is het resultaat van een samenspel tussen water, weer, wind, planten, dieren en de mens; een lange geschiedenis die een zorgvuldige benadering verdient. Daarom doen we bij Staatsbosbeheer uitgebreid onderzoek als basis voor ons terreinbeheer, en werken we samen met stakeholders van een gebied. We maken landschapsbeschrijvingen van onze gebieden en bouwen databestanden op.

Drentsche Aa

Neem de Drentsche Aa, een beekdallandschap met esdorpen, beekjes, zandverstuivingen, heidevelden, esdorpen, brinken, weilanden en (bolle) akkers. Voor dit gebied zijn inventarisaties uitgevoerd en het is grondig geanalyseerd. Gedegen onderzoek vormde de basis voor de Landschapsvisie Drentsche Aa. Inmiddels is de visie verfijnd en vindt de uitvoering stap voor stap plaats. Het resultaat is een prachtig landschap dat veel bezoekers trekt en een waar bewoners trots op zijn.

Het Groene Maatpak

Na de Tweede Wereldoorlog moest Nederland zichzelf opnieuw uitvinden. Onder het motto 'nooit meer honger' ging de inrichting van het landelijk gebied flink op de schop met als resultaat een hogere landbouwproductie. Later werden er in toenemende mate andere functies aan toegevoegd. Van 1945 tot 1975 werd 70% van het landelijk gebied onder handen genomen. Het woord ruilverkaveling werd een begrip.

Naast het ruilen van kavels werden er ook wegen aangelegd, waterbeheersingen aangepast, gronden in cultuur gebracht, nieuwe vormen van ruimtegebruik geïntroduceerd en beplantingen aangelegd. Deze herinrichtingen beperkten zich niet tot de landbouwgebieden; veel dorpen hebben een deel van hun beplantingen en lanen te danken aan de ruilverkavelingen. Inmiddels zijn deze beplantingen volgroeid en vormen zij de basis van het huidige landschap.

Staatsbosbeheer heeft voor deze herinrichtingen met de grootst mogelijk zorg de landschapsontwerpen gemaakt en uitgevoerd. Er werd een 'groen maatpak' voor Nederland gemaakt. Henk van Blerck doet, met steun van Staatsbosbeer, onderzoek naar de resultaten van deze herinrichtingen. In samenwerking met de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed is daar een korte film over gemaakt.

 

Gebiedsontwikkeling

Soms gaat gebiedsontwikkeling hand in hand met bescherming van landschap. De aanpak van de Nieuwe Hollandse Waterlinie is daar een mooi voorbeeld van. Staatsbosbeheer bezit een belangrijk deel van deze linie: 15 forten en ongeveer 2.000 hectare aan terrein. Jarenlang was de Nieuwe Hollandse Waterlinie een niet-zichtbaar geheim van Nederland. Overheden en eigenaren hebben de handen ineen geslagen en op basis van onderzoek en een gezamenlijke visie (Panorama Krayenhoff) het oude militaire landschap een nieuw leven gegeven. Het resultaat is dat veel van de forten en militaire terreinen weer zichtbaar zijn. De forten kregen functies die passen bij deze tijd, van vergaderlocatie tot wijnopslag. Voor de Nieuwe Hollandse Waterlinie is de UNESCO Werelderfgoedstatus aangevraagd.

Verhalen van het landschap

Een gebied krijgt betekenis door verhalen en het delen van bijzondere momenten. Daarom vertellen we bij excursies, wandelroutes, op onze website en social media en in publicaties de geschiedenis van het landschap. Zo is een hunebed niet alleen een vorm voor het eren van voorouders maar ook een icoon in landschap. En bij Radio Kootwijk op de Veluwe gaat het niet alleen om hergebruik van een historisch gebouw, maar ook om het beleefbaar maken van de geschiedenis van dit gebied.

Ook bieden we letterlijk ruimte voor evenementen die het landschap aan cultuur verbinden. Een mooi voorbeeld is Oerol, waar theater en muziek de magie van het Waddenlandschap benutten en delen. Op andere plaatsen gebeurt dat ook door middel van kunst; een mooi voorbeeld is het landart-project ‘de Wassende Maan’ in de Biesbosch. Het kunstwerk bestaat uit dijken en geulen en ziet er bij elk bezoek weer anders uit door het weer, het getij en de seizoenen.

An van Veen
Vragen over dit onderwerp? An van Veen
Strategisch beleidsmedewerker
a.veen@staatsbosbeheer.nl

Deze site gebruikt cookies. Klik hier voor meer informatie.

Sluiten