Exoten

Plant- en diersoorten die van nature niet voorkomen in onze natuur

Exoten

Dossier: Exoten Overzicht van dossiers

Exoten zijn plant- en diersoorten die niet van nature in ons land voorkomen, maar door toedoen van de mens in de natuur terecht zijn gekomen. Als natuurlijke vijanden en ziekten ontbreken, kunnen ze gaan woekeren. De zogeheten ‘invasieve exoten’ veroorzaken soms grote problemen in de natuur.

Uitheemse soorten verdringen inheemse soorten. Dat is het grootste probleem. Zo zijn er uitheemse salamanders losgelaten in de natuur. Ze droegen een schimmelziekte over aan de inheemse (en zeldzame) vuurbuiksalamander. In een paar jaar tijd is de vuurbuiksalamander vrijwel uitgestorven in het wild. Zo zijn er nog legio voorbeelden (zie de voorbeelden in onderstaande tekst).

Het middel en de kwaal

In de terreinen van Staatsbosbeheer komen schadelijke exoten voor. Waar mogelijk halen wij ze weg. Dat moet alleen wel kunnen zonder de kwetsbare inheemse soorten te schaden. Ofwel: het middel moet niet erger zijn dan de kwaal. Helaas is niet voor alle exoten een effectieve aanpak bekend. We zoeken naar oplossingen en delen kennis en ervaring in het Kennisnetwerk Ontwikkeling en Beheer Natuurkwaliteit (OBN). 

Veiligheid voor mensen

Een andere reden om exoten aan te pakken is als de gezondheid of veiligheid van mensen in het geding is. De reuzenberenklauw geeft akelige brandwonden bij huidcontact. Die wil je niet in recreatiegebieden hebben. Muskusratten graven in dijken. Moeten soorten aangepakt worden vanuit oogpunt van veiligheid of volksgezondheid, dan werkt Staatsbosbeheer daaraan mee. We stellen wel voorwaarden, want we willen niet dat inheemse kwetsbare soorten lijden onder de maatregelen. Samenwerking is belangrijk. Als wij een plant als Canadese guldenroede aanpakken, dan moet dat in aangrenzende gebieden ook gebeuren wil het effect hebben.

Unielijst

De Europese Unie heeft een lijst opgesteld van exotische planten en dieren die in de EU verboden zijn omdat ze schade toebrengen aan de natuur. Lidstaten hebben de plicht om in eigen land  populaties op te sporen en te bestrijden. De provincie heeft het voortouw - en stelt prioriteiten bij de aanpak van invasieve exoten en maakt afspraken tussen overheden, terreinbeheerders en andere betrokkenen. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) adviseert de provincies en maakt risicoanalyses. Er zijn exoten die niet op de EU-lijst staan, maar in Nederland wel problemen opleveren voor de natuur of volksgezondheid. Zo bestrijdt de Rijksoverheid de Aziatische tijgermug zodra hij wordt aangetroffen. Staatsbosbeheer bestrijdt de trosbosbes (Mariapeel en Deurnse peel), zwarte engbloem en rimpelroos (in de duinen). En de zonnebaars (vissoort) in vennetjes die rijk zijn aan amfibieën.

Hoe kun je ons helpen?

Voorkom dat uitheemse planten en dieren in natuurgebieden terechtkomen. Tuinafval, tuinaarde of vijverplanten kun je het beste in de gft-bak doen. Plantenresten van invasieve exoten zoals Japanse duizendknoop kun je zelfs beter bij het gewone huisvuil doen. Gooi nooit aquariumdieren in het buitenwater en zorg dat (huis)dieren niet kunnen ontsnappen. 
Zie je planten of dieren waarvan je vermoedt dat ze daar niet horen? Meld het bij Waarneming.nl. Dat doen onze boswachters en vrijwilligers zelf ook. Als de situatie erom vraagt, grijpen we uiteraard in.

Met deze invasieve exoten ging het al mis:

  • Watercrassula: tuinplant die oevers van vennen geheel overwoekert, waardoor zeldzame plantensoorten daar verdwijnen. Niet te bestrijden, behalve door het ven dicht te maken met grond.
  • Zonnebaars: aquarium- en vijvervis die gedumpt is in vennen. Eet de eitjes van vissen en kikkers, waardoor deze geen nakomelingen krijgen. Op dit moment niet te bestrijden.
  • Trosbosbes: overwoekert hoogveengebieden in Brabant waardoor inheemse planten (rode lijst soorten) verdwijnen. Vanuit de bessenkwekerijen overgebracht door vogels die de bessen opeten en de zaadjes uitpoepen. 
  • Reuzenbalsemien: tuinplant die vooral oevers van beken overwoekert, waardoor de inheemse oeverplanten verdwijnen. Sterft ’s winters af waardoor oevers versneld eroderen.
  • Tankmos: plantje dat midden vorige eeuw (mogelijk via tanks van het Amerikaanse leger) in Nederland belandde. Overgroeit stuifzanden waardoor deze niet meer stuiven. Planten en insecten die afhankelijke zijn van open zand(vlaktes) verdwijnen. 

 

woordvoerder Marcel van Dun
Vragen over dit onderwerp? Marcel van Dun
Woordvoerder
m.vandun@staatsbosbeheer.nl
06-55697076

Deze site gebruikt cookies. Klik hier voor meer informatie.

Sluiten