Dossier Erfpacht

Wat is erfpacht precies? En hoe is erfpacht bij Staatsbosbeheer geregeld? In dit dossier de veelgestelde vragen, voorwaarden en meer.

Verkoop en erfpacht Wadden

Staatsbosbeheer heeft veel natuurgebieden in beheer op de Waddeneilanden. In deze gebieden wordt ook gewoond, gewerkt en gerecreëerd. Particulieren en bedrijven hebben vaak de grond van Staatsbosbeheer in erfpacht. Staatsbosbeheer zet zich in om samen met erfpachters, ondernemers, bezoekers en gemeenten de unieke natuur op de Waddeneilanden te beschermen en voor iedereen beleefbaar te houden.

Erfpacht en verkoop op de Wadden

Erfpacht op de Waddeneilanden is al enkele jaren onderwerp van gesprek. Daarbij gaat het vooral over de hoogte van de erfpachtcanon en de manier waarop de canon wordt bepaald. Dit heeft geleid tot een nieuw erfpachtbeleid, een overgangsregeling, en het besluit om zo’n 360 percelen met vooral vakantiewoningen op Texel, Terschelling en Vlieland te verkopen. De resterende erfpachtgronden die in de natuur liggen, komen niet voor verkoop in aanmerking. Staatsbosbeheer blijft deze percelen in erfpacht geven. Op die manier dragen we zorg voor de kwaliteiten van de eilanden en kunnen we verstoring en versnippering van de gebieden tegengaan. Ook garanderen we zo de toegankelijkheid, zodat iedereen kan blijven genieten van de natuur, de rust, de stilte en de duisternis.

Verzoek tot verkoop percelen Wadden

De Staatssecretaris van EZ, de Tweede Kamer en de Waddengemeenten hebben Staatsbosbeheer verzocht om die percelen te verkopen, die niet meer nodig zijn om onze doelstellingen te bereiken (natuur, landschap, cultuurhistorie en recreatie). Het gaat altijd om plekken vlakbij of binnen bijzondere en kwetsbare eilandnatuur. Dat is ook de reden dat Staatsbosbeheer deze grond altijd in eigendom heeft gehad. In 2011 heeft Staatsbosbeheer in overleg met de betrokken Waddengemeenten alle objecten op de Waddeneilanden bekeken.

Verkoop aan gemeente of particulieren

In maart 2011 zijn de eerste afspraken gemaakt over gronden die ter verkoop worden aangeboden aan de gemeenten of aan particulieren. Het ging om meer dan 100 objecten, variërend van eerste woningen op Texel, recreatiewoningen op andere eilanden, de ondergrond onder zwembaden, sportvelden, een haven en een bedrijventerrein, tot diverse horeca-etablissementen. In december 2011 heeft de Staatssecretaris van EZ gevraagd om daarnaast ruim 200 erfpachtpercelen op Vlieland te verkopen. Het betreft recreatiewoningen in de gebieden Duinkersoord, Vliepark, Ankerplaats en De Kaap. Ter afronding is in maart 2012 besloten de grond onder alle overige eerste woningen op Texel ter verkoop aan de bewoners aan te bieden. In totaal gaat het nu om 361 erfpachterpercelen met overwegend de functie recreatie. Daarnaast nog eens 17 ‘overige’ objecten.

Aan erfpachters de keus

Erfpachters van wie de grond voor verkoop in aanmerking komt, kunnen kiezen: de grond kopen, erfpachter blijven op basis van het huidige contract (als dat ondertussen niet verlopen is) of erfpachter blijven op basis van nieuwe gemoderniseerde erfpachtvoorwaarden en passende overgangsregelingen (als sprake is van herziening of een verlopen contract). Ook is het mogelijk de erfpacht af te kopen. Zie ook veelgestelde vragen over erfpachtcontracten.

Waardebepaling

Staatsbosbeheer biedt aan de zittende erfpachters het zogeheten ‘bloot eigendom’ van de grond te koop aan. Als eigenaar van publieke gronden vindt Staatsbosbeheer het belangrijk dat er sprake is van faire en marktconforme verkoopprijzen. Staatsbosbeheer is wettelijk verplicht om van de Minister van Financiën (die dit overgedragen heeft aan het Rijksvastgoedbedrijf binnen het Ministerie van Wonen) vooraf toestemming te krijgen op de verkoopprijs.

Via taxatie wordt de waarde van de grond (‘bloot eigendom’) bepaald. Staatsbosbeheer wil een eenduidige taxatiemethode die praktisch uitvoerbaar is en evenwicht biedt tussen koper/verkoper. Binnen de taxatiewereld bestaan hierover verschillende opvattingen. Staatsbosbeheer wilde daarom graag samen met de erfpachters naar een oplossing werken.

Commissie Van der Werf

Staatbosbeheer had het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) gevraagd om de taxaties van de waarde van het bloot eigendom te verzorgen. Naar aanleiding van de in de Tweede Kamer aangenomen motie Snijder om niet-overheidsgerelateerde taxateurs in te zetten, is het RVB in juli 2012 gestopt met de waardebepaling. Daarna heeft Staatsbosbeheer zich opnieuw gebogen over het verkoopproces. Over de taxatiemethode bestaan vele verschillende opvattingen. In 2013 hebben we advies ingeroepen van 3 onafhankelijke deskundigen: de commissie Van der Werf. Zij hebben op 7 juni 2013 hun eindadvies aan Staatsbosbeheer aangeboden. Het rapport vindt u op de website van de Commissie waardebepaling bloot eigendom.

Faire en marktconforme prijzen

De erfpachters op de eilanden zijn in september 2013 geïnformeerd over het verkoopproces (zie de presentatie voor de vertegenwoordigers van de erfpachters op de Wadden). Staatsbosbeheer heeft het advies van de commissie Van der Werf daarna toegepast op een aantal representatieve cases. Die hebben we samen met erfpachters bepaald, om te bekijken of toepassing van het advies zou leiden tot faire en marktconforme prijzen.

Staatsbosbeheer en vertegenwoordigers van erfpachters selecteerden samen de 15 cases en een onafhankelijk taxatiebureau. De commissie Van der Werf fungeerde als klankbord om de juiste toepassing van het advies te borgen. De uiteindelijke taxatierapporten werden in februari 2014 naar het RVB gestuurd voor de verplichte prijstoets op marktconformiteit. In de loop van 2014 heeft de RVB negatief geadviseerd over de proeftaxaties. De RVB constateert een groot gat tussen de uitkomsten op basis van het advies van Van der Werf en wat in hun ogen marktconform is. De Minister van Wonen en de staatssecretaris van EZ hebben in december 2014 hierover een brief gestuurd naar de Tweede Kamer. In deze brief (pdf) werd de conclusie van het RVB bevestigd.

De methode waarmee het RVB de marktconformiteit van de verkoopprijzen bloot eigendom op de Waddeneilanden beoordeelt, is door een onafhankelijke commissie van twee wetenschappers gevalideerd. Op 8 april 2016 heeft de Minister de Kamer over de uitkomsten geïnformeerd. De conclusie is dat de methode breed in de markt geaccepteerd is en de verdeling van de erfpachtdepreciatie redelijk en billijk is. De door de commissie benoemde verbeterpunten worden overgenomen.

Resultaat en stand van zaken

Vanwege de validatie van de beoordelingsmethodiek van het Rijksvastgoedbedrijf heeft Staatsbosbeheer in het voorjaar van 2016 even een pas op de plaats gemaakt met het verkoopproces. Hieronder vindt u de meest recente stand van zaken:

  • Op Texel heeft het Rijksvastgoedbedrijf eerst toestemming onthouden aan de door Staatsbosbeheer voorgelegde verkoopprijzen voor drie individuele situaties. Vanwege deze negatieve prijstoets, heeft Staatsbosbeheer vervolgens een nieuw prijstoetsverzoek ingediend voor alle bij het verkooptraject betrokken percelen, waarin sprake was van hogere verkoopprijzen. In september 2016 heeft het Rijksvastgoedbedrijf op deze prijzen toestemming voor verkoop verleend. Staatsbosbeheer heeft op basis hiervan de erfpachters op Texel in november 2016 aanbiedingen gestuurd. Dit zijn koopaanbiedingen op basis van de door het Rijksvastgoedbedrijf toegestane prijzen. Daarnaast hebben de erfpachters de mogelijkheid om de erfpacht te continueren of af te kopen. 
  • Op Vlieland zijn gesprekken doorgezet met vertegenwoordigers van erfpachters over zowel de mogelijkheden van verkoop als continuering van erfpacht. Staatsbosbeheer heeft erfpachtcontracten met beheerstichtingen afgesloten, die de percelen in ondererfpacht uitgeven aan de huiseigenaren, zogenaamde ondererfpachters. In april 2017 wordt duidelijk welke keuze deze stichtingen maken tussen koop of voortzetting van de erfpacht. In het geval dat de stichting kiest voor de continuering of afkoop van de erfpacht, kunnen de ondererfpachters op verzoek rechtstreeks van Staatsbosbeheer een koopaanbieding ontvangen.
  • Op Terschelling is na een eerste afwijzing van verkoopprijzen in november 2015 toestemming van het RVB verkregen op aangepaste prijzen. Na afronding van de validatie van de methode van het RVB zijn in overleg met de erfpachtvertegenwoordigers in februari 2017 aanbiedingen voor koop en voortzetting of de afkoop van de erfpacht aan alle individuele erfpachters gedaan.

Info en contact

Heeft u vragen over erfpacht bij Staatsbosbeheer, neem dan gerust contact met ons op. Dat kan via erfpacht@staatsbosbeheer.nl. Of neem contact op met de bij u bekende rentmeester van Staatsbosbeheer.

Voor persvragen

Deze site gebruikt cookies. Klik hier voor meer informatie.

Sluiten