Al tijdens het inpolderen nam de natuur dit gebied in bezit. En dat is nooit meer anders geworden. Ons land heeft daardoor een natuurgebied dat uniek is in Europa: de Oostvaardersplassen. Vanaf het begin heeft het gebied de mens verrast en geboeid. De natuur staat er op eigen benen, en kent een volledige kringloop. Dat leidt tot bijzondere natuurwaarden, maar ook tot een nieuwe relatie tussen mens en natuur. Niet eerder zijn de ethische en juridische aspecten van natuurbeheer zo goed onderzocht.
Grote grazers
Kenmerkend voor het gebied zijn de grote grazers, die van oorsprong in ons land thuishoren. Edelherten, konikpaarden en Heckrunderen leven op een natuurlijke manier in wilde kuddes. Zij spelen een sleutelrol in de natuurlijke dynamiek. Ook in het maatschappelijk debat spelen zij een rol, omdat bij deze dieren de rauwe kanten van de natuur zichtbaar worden, vooral als in de winter de natuurlijke selectie zichtbaar is.
Een heel andere grazer speelt ook een grote rol: de grauwe gans. Hij streek als eerste neer in het gebied en bepaalde met zijn eetgewoonten het landschap. Veel bijzondere dieren, planten en vogels volgden, met als hoogtepunt de terugkeer van de zeearend in ons land.
Soortenrijkdom
De grote waarde van het natuurgebied staat vast: de soortenrijkdom is ongekend en de wijze waarop de natuur zich ontwikkelt, is buiten verwachting. Dat brengt veel kennis binnen ons bereik. Het gebied inspireert niet alleen natuurbeheerders en wetenschappers bij het denken over de natuur, maar biedt ook scholieren, bezoekers en voorbijgangers een bijzondere belevenis.
Veerkrachtige natuur
Met de komst van het Oostvaarderswold, een robuuste verbinding met het Horsterwold, krijgt de natuur nog meer ruimte. Dat zorgt voor veerkrachtiger natuur, en meer ruimte voor de mens om daarvan te genieten.