De Natura 2000-gebieden zijn de topgebieden van Europa. Hier komen veel bijzondere planten- en diersoorten voor. Ook bedreigde soorten. Daarom krijgen deze gebieden extra bescherming.
Natura 2000 is een uitwerking van twee Europese richtlijnen: de Habitatrichtlijn en de Vogelrichtlijn. Deze Europese richtlijnen zijn in elk EU-land ingebouwd in de nationale wetgeving. In Nederland gaat het om de Natuurbeschermingswet en de Flora- en faunawet.

Natura 2000 in Nederland

In Nederland maken 162 natuurgebieden deel uit van dat Europese netwerk. Het gaat om topnatuur: gebieden met planten, dieren of andere natuurlijke kwaliteiten die in internationaal perspectief bijzonder zijn.

Karakteristiek voor Nederland zijn de natte en vaak vogelrijke gebieden in de rivierdelta en langs de kust. Bijvoorbeeld de uiterwaarden van onze rivieren, Oosterschelde, Grevelingen, IJsselmeer, Lauwersmeer, Waddenzee, delen van de Noordzeekustzone en de duinen. Hier zijn dan ook veel en grote Natura 2000-gebieden te vinden.

Maar ook elders in het land is veel topnatuur. Doorgaans kleiner dan de waterrijke gebieden, maar daarom niet minder gevarieerd. Het gaat bijvoorbeeld om hoogveengebieden, hellingbossen, beekdalgraslanden, landgoederen, droge bossen en heide.

Terreinbeheer

In Nederland is het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I) verantwoordelijk voor Natura 2000. Voor elk Natura 2000-gebied wordt een beheerplan opgesteld. De Dienst Landelijk Gebied (ministerie van EL&I) doet dat voor de Natura 2000-gebieden met een groot aandeel Staatsbosbeheergrond. De provincies maken de overige plannen. Bij de opstelling zijn behalve de natuurbeheerders ook agrariërs, gemeentes en waterschappen nauw betrokken. Op iets meer afstand praat en denkt een breed samengestelde klankbordgroep mee.

Het hart van het beheerplan vormen de afspraken die ervoor moeten zorgen dat de beschreven natuurkwaliteiten voldoende bescherming krijgen. Na zes jaar worden de afspraken geëvalueerd en wordt het plan zo nodig aangepast.