Staatsbosbeheer beheert niet alleen natuur maar ook monumenten. We beheren landgoederen, buitenplaatsen, historische tuinen en woonhuizen. Daarnaast bezitten we boerderijen, maar ook religieuze, militaire en industriële monumenten. In totaal beheren we ruim 500 gebouwde rijksmonumenten en circa 330 archeologische rijksmonumenten.

Archeologische monumenten zijn vaak verstopt in het landschap en vallen nauwelijks op. Denk hierbij aan karrensporen, vuursteenmijnen of scheepswrakken. Andere zijn beter zichtbaar: terpen, hunebedden of grafheuvels.

Omgeving

Monumenten zijn nauw verbonden met de omgeving waarin ze staan. Midden op de hei in Kootwijk staat bijvoorbeeld een groot radiozendstation: Radio Kootwijk. Vroeger was dit een belangrijke verbinding tussen Nederland en het toenmalige Nederlands-Indië. Nu is het een gebouw dat voor allerlei bijeenkomsten verhuurd wordt. Het bos er omheen is gekapt want vroeger was de heide hier ook open. Dit was nodig om goed te kunnen zenden. Het gebouw ligt op een hoge plek in het landschap en ver van de bebouwing af.

Verhalen

De verbinding tussen monument en omgeving schuilt vaak in verhalen. Veel mensen kennen wel een monument waar spannende verhalen over de ronde gaan. Dat hoeven niet altijd echt gebeurde verhalen te zijn. Over Fort Rammekens in Vlissingen is bijvoorbeeld een kinderboek geschreven. Storm rond het fort speelt zich af op en rond dit oudste zeefort van West-Europa. Staatsbosbeheer deelt deze verhalen graag met de samenleving.

Natuur

Er is soms ook samenhang tussen monumenten en natuur. Speciale plant- of diersoorten, zoals een dotterbloem of een lepelaar, zijn op bepaalde plekken aanwezig dankzij een historische watermolen. De molen zorgt dan voor een waterpeil waar ze baat bij hebben.