In 2010 was het honderd jaar geleden dat Staatsbosbeheer begon met het werk op Terschelling. Samen met de bewoners staan we daarom dit jaar stil bij wat er is bereikt en veranderd. Maar ook bij de toekomst van deze relatie. We vieren het jubileum met een gevarieerde stroom aan activiteiten.

Hoe het begon

In het begin van de vorige eeuw waren de duinen op Terschelling grotendeels onbegroeid. Zand verstoof over weilanden en dorpen, duinen ‘wandelden’ over het eiland. Wegen en paden ontbraken en het vee scharrelde overal (het oerol). Bos was er niet en na één hevige storm kon het eiland fors veranderd zijn.
De gemeente stond tamelijk machteloos tegenover deze verschijnselen en droeg in 1910 de meeste buitendorpse ‘woeste gronden’ over aan het rijk. Staatsbosbeheer kreeg de verantwoordelijkheid voor het beheer met als voornaamste taak het zand en de duinen vast te leggen. De boswerkers plantten bossen aan, duinen werden ontwaterd en valleien ontgonnen. Natuurbeheer was nog niet uitgevonden. Landschap en cultuurhistorie waren geen thema’s. Het ging om nut en veiligheid.

Natuurbeheerder

Intussen groeide wel de waardering voor natuur. In 1924 werden de Noordsvaarder, de Koegelwieck en de Boschplaat al benoemd tot natuurmonumenten en tegenwoordig beheert Staatsbosbeheer op Terschelling een aaneengesloten gebied van bijna 9.500 hectare natuur.
Veel van deze natuur redt zichzelf. Maar er is ook natuur die door niets doen verschraalt. De vorming van nieuwe duinvalleien kwam tot stilstand. De plantengroei werd monotoon, kenmerkende dieren -vogels vooral- verdwenen. Daarom gingen we op zoek naar ‘nieuwe’ beheermethoden. En kwamen vaak uit bij vertrouwde maatregelen uit het verleden. Duingebieden worden nu weer afgeplagd. Pony’s en geiten ingezet als grazers. Valleien weer nat gemaakt. In de bossen kappen we bomen om variatie terug te brengen. Natte duinvalleien en duinmeertjes trekken nieuwe broedvogels en gemengde bossen in verschillende leeftijden bieden plaats aan orchideeën en paddenstoelen.

Natuur en recreatie

Het toerisme begon schoorvoetend met de verlening van de eerste badhuisvergunning in 1907 en de komst van een vaste vaarverbinding van Rederij Doeksen. De combinatie van strand, duinen en bos zorgde voor een extra stimulans en resulteerde in een gestaag groeiende stroom bezoekers. Vooral na de Tweede Wereldoorlog bloeide het toerisme op en werd de sector de belangrijkste inkomstenbron.
Staatsbosbeheer kreeg er in de loop van de eeuw dus een nieuwe taak bij: recreatie. Er zijn wandel- en fietspaden aangelegd. Met kaarten, brochures, informatiepanelen en excursies informeren we onze gasten. We creëren ruimte voor sportieve en culturele activiteiten en zoeken steeds naar mogelijkheden om nieuwe activiteiten een plek te geven. Alleen al tijdens het jaarlijkse Oerolfestival zijn er 60.000 bezoekers op het eiland.

Een spannend huwelijk

De ontwikkeling van Terschelling en Staatsbosbeheer gaat al honderd jaar hand in hand. Zo is er een spannend huwelijk ontstaan, met – hoe kan het anders – bergen en dalen. Iedere ingreep in de natuur roept discussie op. Terecht want het gaat ergens over. Over de zorg voor een rijke natuur. Over behoud van cultuurhistorische waarden. Over een eiland waar bewoners samen veilig willen leven en werken en waar bezoekers welkom zijn. Alles in harmonie met de natuur, de belangrijkste bron van ons welzijn en onze welvaart op Terschelling.

Verteld verleden

Journaliste Ineke Noordhoff is samen met studenten op zoek gegaan naar verhalen over de relatie tussen de Terschellingers en Staatsbosbeheer. Gepensioneerde Staatsbosbeheerders vormden een rijke bron en ook verschillende eilanders hebben leuke verhalen bij gedragen. De verhalen zijn terug te vinden op www.terschelling.verteldverleden.nl .