Orvelte biedt een unieke combinatie van een monumentaal dorp en een omgeving die nog vrijwel alle kenmerken vertoont van het oude Drentse landschap. Dankzij de huisweiden en de vele grote bomen heeft het dorp nog steeds een open landelijk karakter. Dit ‘oude landschap’ wordt versterkt door de essen (bouwlanden in de nabijheid van de dorpskern), die ook al eeuwen onveranderd zijn. In Orvelte is goed te zien hoe grote delen van Drenthe er rond 1900 uitzagen.