Nederland is een echt rivierenland. Eeuwenlang kronkelden de grote rivieren door het lage land. Ze brachten zand, klei en slib. Wierpen nieuw land op en overstroomden dat weer. Er leefden otters, bevers en heel veel vogels. Toen de mens de rivier temde, verdween de riviernatuur. Er kwamen dijken en kunstmatige oevers. De uiterwaarden werden weiland en bouwland. Het water kon geen kant meer op.
Grensoverschrijdend herstel
Staatsbosbeheer is hard bezig met het herstel van het oude rivierlandschap. Samen met het Wereld Natuur Fonds, Rijkswaterstaat, het ministerie van EL&I, Stichting Ark, de waterschappen en de provincie Gelderland. Vóór het jaar 2015 zal in de Gelderse Poort een ruig aaneengesloten natuurgebied zijn 'gebouwd' van pakweg 3.000 hectare. Met de 2000 hectare in Duitsland wordt het grensoverschrijdende project dan zo'n 5000 hectare groot.
Een enorme klus. Bijna alle uiterwaarden langs de Gelderse rivieren gaan op de schop. Landbouwgrond en klei worden afgegraven. Soms worden er zelfs zomerdijken weggehaald. Dit gebeurt op een manier die past bij wat de rivier zelf ook gedaan zou hebben. Deze manier van ingrijpen noemen we cyclische verjonging waarbij een goede balans tussen veiligheid en natuur uitgangspunt is.
Weg met het prikkeldraad
Voor de natuur heeft dat enorme gevolgen. In de uiterwaarden zal weer plaats zijn voor nevengeulen, oftewel zijriviertjes. Daarin kunnen vissen hun eitjes leggen. Er zullen spontaan rivierbossen opschieten, zogenaamde ooibossen. De bevers en de visarenden voelen zich nu al thuis in de Gelderse Poort. En straks misschien ook edelherten en dassen.
En de mensen? Die krijgen er vele strekkende kilometers natuurgebied bij. Zonder prikkeldraad en bordjes ‘verboden toegang’. Maar ook de veiligheid neemt toe. Want de rivier zit niet langer in het keurslijf van kunstmatige dijken en oevers. Staat het water heel hoog, dan kan het de uiterwaarden in stromen. De periodieke wateroverlast, zoals in 1993 en 1995, is dan de hopelijk verleden tijd.
Herstel rietmoerassen
Staatsbosbeheer is in december 2009 begonnen met herstelwerkzaamheden in de Ooijse Graaf. Van oudsher is de Ooijse Graaf leefomgeving van onder meer roerdomp, karekiet en slobeend. De rietmoerassen in en langs de oude rivierloop maken het voor hen een belangrijk gebied. Wilgen nemen echter steeds meer ruimte in van het riet. Die worden nu verwijderd. De werkzaamheden duren nog tot medio 2012 en vinden plaats in het najaar en de winter, zodat er geen verstoring van broedvogels plaatsvindt.
Inrichtingsplan Buiten Ooij, Oude Waal en Stadswaard
De Stadswaard, de Buiten Ooij met Oude Waal en de Vlietberg vormen de entree van de Gelderse Poort, de plek waar de meeste bezoekers dit uiterwaardengebied binnenkomen. Staatsbosbeheer presenteert een voorstel voor de nieuwe inrichting van dit gebied.
Natura 2000, Europese topnatuur
Gelderse Poort maakt deel uit van Natura 2000, het Europees netwerk van bijzondere en beschermde natuurgebieden. Natura 2000 = Europese topnatuur! Meer informatie: dossier Natura 2000.