Mens en hei is haat en liefde. De mens heeft de hei gemaakt en bijna ook weer kapotgemaakt. Door ontbossing, begrazing door schapen en door plaggen verarmde de bodem en ontstond de hei. De uitvinding van de kunstmest betekende bijna het einde van dit landschap. De schapen werden de deur uitgedaan, er werd landbouwgrond gecreëerd of bos aangeplant en de zure regen deed de rest.

Nu beheren we de heide weer. Daarbij is begrazing door schapen en runderen de belangrijksten beheersmaatregel. Jonge boompjes worden weggehaald en af en toe wordt er machinaal om de grond weer te verschralen. Ook gaat Staatsbosbeheer de verdroging te lijf om de vennetjes en plassen te behouden. We maken vroegere ontginningen en aanplantingen ongedaan en dempen ontwateringssloten.

Staatsbosbeheer heeft de laatste jaren grote delen landbouwgronden aangekocht en weer ingericht als natuurterrein. Hier kan weer een nat heidegebied ontstaan door de bodem voedselarmer maken. Want op vruchtbare grond gaat vaak één soort overheersen.
 

Onstuimige jeugd

Toen Staatsbosbeheer begin vorige eeuw boswachterij Dwingeloo aankocht, bestond het gebied uit 'woeste gronden' zoals droge en natte heidevelden en zandverstuivingen. Gebiedsnamen als Lheebroekerzand herinneren aan die ‘onstuimige jeugd’. We plantten grove den, met als voornaamste doel houtproductie voor de kolenmijnen.
Inmiddels heeft Staatsbosbeheer gezorgd voor een gemengd bos met loofbomen. De open ruimte rond de vennen en plassen is groter gemaakt. Rond het Lheebroekerzand is het resultaat van ons werk goed zichtbaar. Er ligt nu een bijzonder natuurterrein met schitterende jeneverbesstruiken, heidevelden, vennen en veentjes.

Een ander landschap

In een deel van het gebied is over een oppervlakte van ca. 150 hectare het productiebos gekapt dat was aangeplant in voormalig nat heidegebied. Er stonden hoofdzakelijk uitheemse soorten en de bodem was ontwaterd door sloten te graven. Nu het bos is gekapt en de sloten zijn gedempt kan hier weer een natuurlijke ontwikkeling beginnen waarbij water een belangrijke rol speelt.

Inrichtingsplan

In 2008 is onder toezicht van het Overlegorgaan Nationaal Park Dwingelderveld het Inrichtingsplan Nationaal Park Dwingelderveld opgesteld. Een van de doelstellingen uit het plan is dat de voormalige landbouwgrond van het Noordenveld, midden in het nationaal park, verandert in natuur. De bovenste laag van de bodem wordt afgegraven, zodat zich hier weer natte heide kan ontwikkelen. Hetzelfde gebeurt in een deel van het Kloosterveld aan de zuidwestelijke rand van het gebied. Omdat er geen landbouwgrond meer in het gebied ligt, kunnen de diepe landbouwsloten dicht en krijgt het gebied weer zijn natuurlijke afwatering. Meer info: Inrichtingsplan (PDF, 5MB).

Natura 2000, Europese topnatuur

Dwingelderveld maakt deel uit van Natura 2000, het Europees netwerk van bijzondere en beschermde natuurgebieden. Natura 2000 = Europese topnatuur! Meer informatie: dossier Natura 2000.